1. Giới thiệu Tiền Giang

Tiền Giang là tỉnh ở cửa ngõ Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) của Việt Nam, cách trung tâm TP. HCM chỉ khoảng 70 km (1–2 tiếng xe) nên rất thuận tiện cho du khách cả trong và ngoài nước. Tỉnh có diện tích ~2.510 km², dân số khoảng ~ 1,80 triệu người. Địa hình bằng phẳng, kênh rạch chằng chịt, đất phì nhiêu và hệ thống sông Tiền – Gò Công tạo nên “miền vườn” cây trái trù phú. Tiền Giang vừa có những cù lao (đảo sông) đẹp xanh mướt, vừa có bãi biển Tân Thành ở Gò Công (phía đông). Đặc biệt, Tiền Giang là vùng đất giàu lịch sử – văn hóa Nam Bộ: từ những dấu tích văn hóa Phù Nam gần 2.000 năm đến các công trình kiến trúc cổ kính như chùa, đình và lăng tẩm vua chúa, cùng truyền thống sông nước đặc trưng. Con người Tiền Giang được miêu tả là “chân chất, nhiệt tình, giàu lòng mến khách”, khiến du khách luôn cảm thấy ấm lòng. Khí hậu ở đây mang đặc điểm nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ ấm quanh năm, hai mùa rõ rệt (mùa khô – mưa), rất phù hợp cho các hoạt động du lịch sinh thái và miệt vườn.

2. Cẩm nang du lịch Tiền Giang hữu ích

Thời điểm đẹp nhất: Thường từ tháng 11 đến tháng 4 (mùa khô), thời tiết ít mưa, nắng dịu, rất thuận lợi cho tham quan sông nước và miệt vườn. Vào tháng 11–12, Tiền Giang bắt đầu vào vụ “nữ hoàng trái cây” – vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim – với trái to, ngọt thanh mát. Mùa hè (5–7) là thời điểm nhiều loại trái cây như sầu riêng, chôm chôm, mãng cầu chín rộ. Nếu đi mùa mưa (5–10) cần mang áo mưa, ô/áo chống thấm cho điện thoại.

Cách di chuyển: Từ TP. HCM chỉ ~70 km theo Quốc lộ 1A (hoặc cao tốc TP.HCM–Trung Lương) đến Mỹ Tho, trung tâm tỉnh lỵ. Hằng ngày có nhiều xe khách đi Mỹ Tho/Gò Công, thuận tiện cho du khách. Trong tỉnh, bạn có thể đi ô tô, xe máy, taxi hoặc xe đò liên huyện. Đặc biệt nên thử đi xuồng (tàu) trên sông, ví dụ từ Mỹ Tho sang các cù lao như Thới Sơn.

Nơi ở: Tiền Giang có nhiều lựa chọn lưu trú: khách sạn 3–4 sao ở thành phố Mỹ Tho (như Mekong Riverside Boutique Resort, Mekong Lodge) hoặc homestay, resort sinh thái bên sông tại các cù lao. Các homestay ở Cồn Thới Sơn rất được ưa chuộng vì không khí miệt vườn. Gần bãi biển Tân Thành (Gò Công) có các resort biển. Ngoài ra, mới có một số homestay ven sông mới mở, mang đến cảm giác yên bình. Tỉnh Tiền Giang đang đầu tư nâng cấp cơ sở lưu trú để phục vụ du khách trong và ngoài nước.

3. Những điểm đến không thể bỏ lỡ

Chợ nổi Cái Bè: Chợ nổi Cái Bè ở huyện Cái Bè là một trong những chợ nổi cổ kính và nổi tiếng nhất miền Tây. Ra đời từ thế kỷ XVII–XVIII khi người Việt đầu tiên định cư khai phá đồng bằng Nam Bộ, chợ nổi từng là trung tâm giao thương nông sản chính của vùng ĐBSCL. Hàng trăm ghe xuồng chất đầy trái cây, rau củ, hải sản tạo nên một “bức tranh sinh động” của văn hoá miền sông nước. Để trải nghiệm trọn vẹn, du khách nên đi thuyền ra sông vào sáng sớm (từ 4–6 giờ sáng) sẽ thấy cảnh mua bán nhộn nhịp nhất trên sông. Đến đây, bạn có thể ăn sáng ngay trên thuyền với các đặc sản miền Tây, thả hồn giữa khung cảnh thanh bình của sông nước và làng quê.

Cồn Thới Sơn: Cồn Thới Sơn (xã Thới Sơn, TP. Mỹ Tho) còn gọi là Cồn Lân – một trong “Tứ Linh” miền Tây. Đảo nhỏ này có khoảng 50 ha vườn cây ăn trái bạt ngàn, thu hút hàng trăm ngàn lượt khách mỗi năm. Đến Cồn Thới Sơn, du khách được ngồi xuồng len lỏi trong rạch nước trong xanh hai bên là hàng cây ăn trái: sầu riêng, chôm chôm, mãng cầu, mận… chín mọng. Đây là “vựa trái cây” của Tiền Giang với cây trái quanh năm trĩu trịt. Thăm vườn, du khách thường được mời hái trái cây tận gốc và dùng thử tại chỗ. Cồn Thới Sơn cũng nổi tiếng với hát đờn ca tài tử Nam Bộ được biểu diễn ngay trên thuyền, mang đến trải nghiệm văn hoá miệt vườn đặc sắc.

Trại rắn Đồng Tâm: Nằm ở xã Thạnh Phú, huyện Châu Thành (cách Mỹ Tho ~9 km), Trại rắn Đồng Tâm là một điểm tham quan độc đáo. Đây là trại rắn lớn nhất Việt Nam, nhưng thực chất giống một công viên sinh thái với khu vườn thảo dược và rất nhiều chuồng trại động vật. Du khách có thể thấy các loài rắn vốn có ở miền Tây, từ rắn hổ mang, rắn lục đến những chú trăn khổng lồ trong môi trường bán tự nhiên. Ngoài rắn, tại đây còn có các thú nuôi khác như gấu, beo, nai, ngựa, đà điểu… như một sở thú nhỏ. Đặc biệt, Trại rắn có bảo tàng với gần 100 loài rắn ở Việt Nam được ngâm trong bình chứa hoặc tạo mẫu để du khách tìm hiểu. Bạn cũng có thể mua sản phẩm rượu rắn, dầu gàu hoặc kem rắn làm quà.

Chùa Vĩnh Tràng: Đây là ngôi chùa nổi tiếng bậc nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long, toạ lạc tại TP. Mỹ Tho. Chùa được xây từ năm 1849, có diện tích rộng (7.000 m²) với kiến trúc hài hoà Á – Âu độc đáo: kết hợp kiểu chùa cổ Nam Bộ với các tháp, cửa La Mã cổ kính. Hai bên lối vào là cặp tượng thần hộ pháp Khmer, trong sân là tượng Phật Di Lặc cao lớn. Vĩnh Tràng là “một trong những ngôi chùa nổi tiếng ở Nam Bộ” và đã được xếp hạng Di tích Quốc gia. Không gian chùa thanh tịnh, có nhiều tượng cổ và hoành phi sơn thếp tinh xảo; đây là nơi linh thiêng thu hút cả Phật tử và khách tham quan khắp nơi.

Làng cổ Đông Hòa Hiệp: Nằm ở xã Đông Hòa Hiệp (huyện Cái Bè), làng cổ này nổi bật với hàng chục ngôi nhà cổ Nam Bộ (nhà rường 5–7 gian) có tuổi đời 100–200 năm. Cảnh quan làng cổ đậm chất miệt vườn Nam Bộ: vườn cây ăn trái rợp bóng, kênh rạch quanh làng, cầu gỗ bắc ngang sông và mái ngói cổ rêu phong. Đến đây, bạn có thể dạo chơi trong ngôi nhà gỗ xưa, chụp ảnh “sống ảo” cùng khung cảnh thôn quê bình dị. Làng cổ Đông Hòa Hiệp đã được công nhận Di tích kiến trúc – nghệ thuật cấp quốc gia năm 2017.

Vườn trái cây Lò Rèn (Vĩnh Kim): Nằm ở xã Vĩnh Kim (Châu Thành), vườn Lò Rèn nổi tiếng với vú sữa (star apple) size lớn, ngon ngọt. Quả vú sữa Lò Rèn có cùi dày, nhiều nước, vị ngọt thanh và hương thơm nhẹ đặc trưng. Du khách có thể tham quan vườn, hái thử trái chín và mua làm quà. Ngoài vú sữa, vườn Lò Rèn còn có các loại trái cây miền Nam khác như chôm chôm, măng cụt, mãng cầu… tùy mùa.

4. Ẩm thực đặc trưng Tiền Giang

Ẩm thực Tiền Giang đa dạng các món Nam Bộ đậm đà, rất thu hút cả du khách Việt và nước ngoài. Dưới đây là một số món không thể bỏ qua (viết tắt tiếng Anh cho khách quốc tế):

Hủ tiếu Mỹ Tho: Món mì sợi trong nước dùng ngọt thanh hầm từ xương heo, tôm khô. Một tô hủ tiếu Mỹ Tho thường có tôm tươi, thịt ba chỉ quay (xá xíu), giá đỗ, củ cải trắng, thậm chí trứng cút. Ăn kèm với rau sống, hành lá và nước tương đậm đà tạo nên hương vị đặc trưng.

Bánh xèo/Bánh vá: Ở Tiền Giang có món “bánh vá” giống bánh xèo nhỏ. Bột bánh được pha trứng, bột gạo, nước cốt dừa, sau đó chiên thành từng phần nhỏ. Bên trong là thịt bằm, tôm, giá đỗ, đậu xanh; vỏ bánh giòn, thơm mùi dừa. Món này ăn nóng cuốn với rau sống chấm nước mắm chua cay rất hấp dẫn.

Chả nướng Chợ Gạo: Món ăn này thường có vào dịp lễ hoặc giỗ. Nguyên liệu gồm trứng gà trộn thịt lợn nạc, nấu trong nồi gang lót lá chuối trên than hồng. Chả chín có mùi thơm dịu, khi ăn cảm nhận vị béo bùi rất đặc trưng. Thịt chả quện cùng mắm chua ngọt và rau sống.

Mắm còng Gò Công: Một đặc sản vùng biển Gò Công. Mắm còng được làm từ cua biển lên men cùng muối, ớt và gia vị. Mắm có vị đậm đà, mùi thơm đặc trưng, thường được ăn kèm rau sống và cơm trắng. Người xưa có câu “thịt chả tôm cá / Mắm còng Gò Công”, cho thấy người Gò Công rất tự hào về món ăn này.

Cháo cá lóc rau đắng: Món cháo miền Tây nổi tiếng. Cá lóc đồng tươi được ninh kỹ trong cháo, tạo vị ngọt tự nhiên, ăn kèm rau đắng (cay đắng nhưng khi ăn vẫn giữ vị ngọt). Đặc biệt là khi rau đắng thấm vào cháo cá sẽ vừa ngọt vừa thanh mát. Đây là món ấm bụng thường thấy trong bữa sáng của người miền Tây.

Món ngon khác: Ngoài ra, Tiền Giang còn nhiều món ăn vặt đặc sắc như ốc gạo luộc Tân Phong, bánh tráng tôm Gò Công, gỏi gà Mỹ Tho (gỏi gà xé phay trộn thính), cơm gói Bến Tre (gói từ lá chuối) kèm xôi bọc, v.v. Các món hải sản ở bờ biển Gò Công (ghẹ, cá cơm, cá lù đù kho tộ, sam biển xào) cũng rất phong phú.

5. Văn hóa – con người

Tiền Giang hội tụ nhiều nét văn hóa đặc trưng của Nam Bộ sông nước. Dân cư chủ yếu là người Kinh Nam Bộ hiền hậu, siêng năng và có truyền thống nông nghiệp lâu đời. Ở đây còn có cộng đồng người Hoa, người Khmer và người Chăm, tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc. Một trong những di sản văn hóa phi vật thể nổi bật là đờn ca tài tử Nam Bộ – âm nhạc truyền thống du dương, thường biểu diễn trong các khu du lịch miệt vườn và lễ hội. Các lễ hội truyền thống như Lễ Nghinh Ông (lễ cúng cá voi – cầu an cho ngư dân) diễn ra tại Gò Công và ven biển, Lễ Kỳ Yên ở các đình làng, lễ giỗ vua Hùng, lễ Vu Lan… tạo nên đời sống văn hóa phong phú. Người Tiền Giang rất tự hào về lễ hội này và luôn đón tiếp khách bằng sự thân thiện, mến khách. Ngoài ra, kiến trúc đình chùa cổ, hệ thống lăng mộ tộc (như Lăng Vua Thiệu Trị ở Gò Công Tây, Lăng Ông ngoại vua Tự Đức ở Củ Chi) cũng cho thấy chiều sâu lịch sử – tâm linh. Du lịch cộng đồng ở các làng quê cho phép du khách trải nghiệm gói bánh tét, đánh cá, đờn ca tài tử cùng người dân, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa sông nước.

SƯU TẦM SƠN