1. Tổng quan về Ninh Thuận

Ninh Thuận, một tỉnh ven biển Nam Trung Bộ, nổi tiếng với khí hậu khô nóng quanh năm và cảnh quan đa dạng. Với diện tích tự nhiên hơn 3.358 km², Ninh Thuận bị “bao bọc” bởi biển và núi, tạo nên những khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ và quyến rũ. Vị trí giao thoa giữa biển Đông và vùng cao nguyên lạnh của Lâm Đồng khiến Ninh Thuận sở hữu bãi biển cát trắng mịn, đồi núi hoang sơ, đồng muối trắng tinh và những vườn nho bạt ngàn. Phong cảnh và khí hậu “nắng gió” đặc trưng thu hút du khách thích khám phá thiên nhiên kỳ vĩ và văn hóa lâu đời của người Chăm bản địa. Thời tiết tại Ninh Thuận quanh năm khô ráo, nhiệt độ trung bình từ 25°C đến 35°C, hiếm khi có mưa lớn. Chính vì thế, Ninh Thuận thường được mệnh danh là “vùng đất nắng gió mê hoặc” – nơi lý tưởng cho các hoạt động tham quan, chụp ảnh, nghỉ dưỡng và khám phá văn hóa. Ngay từ phương xa, những ngọn tháp Chăm cổ kính, làng gốm Bàu Trúc, làng dệt truyền thống Mỹ Nghiệp và lễ hội truyền thống Katê đặc sắc của đồng bào Chăm đã cho thấy chiều sâu văn hóa nơi đây. Mảnh đất này hứa hẹn mang đến cho du khách những trải nghiệm kỳ thú với bãi biển hoang sơ, sa mạc cát liền kề rừng núi, đến cảnh nho trĩu quả hay thảm gió hòa quyện.

2. Mùa đẹp nhất để đi du lịch Ninh Thuận

Khí hậu Ninh Thuận chia thành hai mùa khô và mùa mưa, trong đó mùa khô kéo dài từ tháng 4 đến tháng 10. Thời điểm lý tưởng nhất là từ tháng 5 đến tháng 10, trời trong xanh, nắng dịu và biển lặng êm ả, đặc biệt là ở Vịnh Vĩnh Hy. Đây cũng là mùa thuận lợi cho các hoạt động lặn ngắm san hô, đi tàu đáy kính và trekking (leo núi) ở Hòn Đỏ, chụp ảnh cánh đồng điện gió. Ví dụ, VinWonders khuyên rằng “từ tháng 5 đến tháng 10” là lúc biển đẹp nhất, gió nhẹ, thuận tiện tham quan (đặc biệt là Vĩnh Hy) và nho bắt đầu chín rộ cuối mùa mưa. Tuy nhiên Ninh Thuận nổi tiếng nắng ấm quanh năm, do đó mỗi thời điểm đều có nét riêng. Tháng 1–4 thời tiết khá mát mẻ, thích hợp khám phá các di tích Cham hoặc đi tham quan quanh thành phố Phan Rang. Đặc biệt, tháng 8–10 là giai đoạn Ninh Thuận nở rộ nhất với mùa nho Ninh Thuận chín rộ khắp vườn và lễ hội Katê của người Chăm diễn ra. Vào mùa này, du khách có thể hái nho, thưởng thức rượu nho tự nhiên và hòa mình vào không khí rực rỡ của lễ hội Chăm (các nghi lễ truyền thống và điệu múa), mang đến trải nghiệm văn hóa độc đáo. Chỉ lưu ý rằng mùa mưa ở Ninh Thuận thường bắt đầu từ khoảng cuối tháng 10 đến đầu tháng 12 (nhẹ hơn so với vùng khác), nên nếu không thích mưa gió thì nên tránh đi vào thời gian này.

3. Di chuyển đến Ninh Thuận thuận tiện như thế nào?

Ninh Thuận chưa có sân bay, nên cách nhanh nhất là bay đến Cam Ranh (Khánh Hòa) hoặc Nha Trang rồi di chuyển đường bộ khoảng 60–70 km về thành phố Phan Rang – Tháp Chàm. Nếu đi máy bay, các hãng nội địa thường có chuyến bay tới sân bay Cam Ranh (cách Phan Rang – Tháp Chàm ~70 km) hoặc sân bay Nha Trang (cách Phan Rang ~60 km). Sau khi hạ cánh, du khách có thể thuê xe taxi, xe đưa đón hoặc xe khách để về trung tâm thành phố một cách nhanh chóng. Đối với hành trình tiết kiệm, có thể đi tàu hỏa hoặc xe khách. Ga Tháp Chàm nằm ngay trung tâm Phan Rang – Tháp Chàm, rất thuận tiện: từ Sài Gòn đi tàu đến đây mất khoảng 6–7 giờ, còn từ Hà Nội có tàu thường xuyên mất 25–28 giờ. Hành trình bằng đường bộ cũng rất đẹp: Quốc lộ 1A hoặc đường ven biển (QL702) xuyên qua các cánh đồng muối, rừng nho, bãi biển Cà Ná và qua nhiều điểm vui chơi như đồi cát Nam Cương, cánh đồng điện gió.. Nếu đi nhóm hoặc có nhiều hành lý, bạn có thể thuê ô tô tự lái để chủ động lịch trình, kết hợp dừng chân chụp ảnh tại các danh thắng trên đường.

Khi đã đến Phan Rang – Tháp Chàm, việc di chuyển nội tỉnh khá dễ dàng. Phương tiện phổ biến nhất là xe máy tự lái (giá thuê khoảng 120.000–150.000₫/ngày) vì tiết kiệm và linh hoạt dừng ngắm cảnh các “check-in” nổi tiếng. Đường ven biển Ninh Thuận bằng phẳng, ít xe cộ, cảnh đẹp nên rất thích hợp cho các chuyến phượt. Với gia đình hoặc người già, có thể chọn taxi/xe ôm công nghệ (Grab) để tiện nghỉ ngơi. Ngoài ra, có nhiều hãng xe taxi địa phương (không phổ biến Grab) phục vụ, hoặc du khách có thể thuê xe du lịch (xe riêng) cho nhóm đông, vừa được chủ động hành trình lại thoải mái hơn.

4. Có gì chơi ở Ninh Thuận?

Du lịch Ninh Thuận là hành trình khám phá thiên nhiên hoang sơ và văn hóa đặc sắc. Dưới đây là các điểm đến nổi bật du khách không nên bỏ lỡ:

Vịnh Vĩnh Hy và Hang Rái

Vịnh Vĩnh Hy bình yên với thuyền đáy kính tham quan san hô (ảnh: Internet). Vịnh Vĩnh Hy (thuộc Vĩnh Hải, Ninh Hải) được công nhận là di tích quốc gia danh lam thắng cảnh, nổi tiếng là một trong “tứ đại vịnh” tuyệt đẹp của Việt Nam. Cảnh quan nơi đây gồm biển xanh bao quanh bởi những núi đá hùng vĩ của Vườn quốc gia Núi Chúa. Du khách có thể đi tàu đáy kính ngắm san hô, chèo kayak hoặc tắm biển tại các bãi tắm hoang sơ gần đó. Gần vịnh là Đảo Bình Hưng, Bình Tiên với bãi biển cát vàng và hải sản tươi sống. Cách vịnh không xa là Hang Rái – điểm check-in nổi tiếng ở Núi Chúa, nơi đồi núi đổ ra biển tạo thành các hang đá và bãi đá san hô ngầm dài cả cây số. Bình minh ở Hang Rái, những rạn san hô cổ tích và đàn cá đầy màu sắc là trải nghiệm không thể bỏ qua.

Đồi cát Nam Cương và Mũi Dinh – Làng Mông Cổ Tanyoli

Đồi cát Nam Cương hoang sơ như sa mạc thu nhỏ giữa miền nắng gió (ảnh: Unsplash). Đồi cát Nam Cương nằm cách trung tâm Phan Rang khoảng 8 km về phía Đông Nam, trải rộng gần 700 ha cát trắng mịn. Khu đồi cát này được ví như một “tiểu sa mạc” giữa lòng Ninh Thuận, nổi bật với những cồn cát rộng lớn chưa bị khai thác nhiều. Tại đây, du khách có thể thuê xe địa hình hoặc trèo đồi cát, ngắm hoàng hôn hoặc hòa mình vào những bức ảnh mang màu sắc hoang dã. Cùng khu vực này có Làng Mông Cổ Tanyoli – một khu du lịch mô phỏng lều du mục Mông Cổ giữa sa mạc, nơi bạn có thể trải nghiệm cuộc sống “du mục” với cắm trại qua đêm trong lều, cưỡi ngựa và chụp ảnh độc đáo.

Tiếp tục cung đường, ta đến Mũi Dinh – một mũi đất hẻo lánh với ngọn hải đăng cổ trên vách núi (xây từ 1904). Đường lên ngọn hải đăng ở độ cao trên 100m cho phép chiêm ngưỡng cảnh biển và cồn cát xa xa. Trên đường đi, du khách sẽ ghé qua bãi biển hoang sơ Cà Ná và những khối đá thiên nhiên kỳ lạ. Mũi Dinh giữ nguyên nét hoang sơ và ít người biết đến nên cảnh sắc vẫn rất nguyên sơ. Đây là địa điểm lý tưởng để đón bình minh và ngắm biển về chiều, đảm bảo không ồn ào và rất thích hợp cho cắm trại dã ngoại.

Vườn quốc gia Núi Chúa – Khu dự trữ sinh quyển thế giới

Núi Chúa được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển toàn cầu (đợt xét công nhận mở rộng 2004) và là niềm tự hào của Ninh Thuận. Với diện tích hơn 100.000 ha, Núi Chúa có đa dạng hệ động – thực vật: hơn 330 loài động vật có xương sống (84 loài thú, 163 loài chim, 83 loài bò sát – lưỡng cư) và 1.500 loài thực vật có mạch. Địa hình vùng này gồm rừng gió (cây lá gai) trên đồi cát, rừng khộp thưa, và cả rạn san hô quanh bờ biển. Khách tham quan Núi Chúa thường thích leo núi thám hiểm, cắm trại qua đêm để tận hưởng thiên nhiên. Đặc biệt, việc leo lên mỏm Hang Rái hoặc Công viên đá (thôn Thái An, Vĩnh Hải) để săn hoàng hôn là một trải nghiệm “săn ảnh” tuyệt vời. Lưu ý: một số khu trong vườn quốc gia có trạm kiểm lâm (như Công viên Đá), du khách cần đăng ký trước khi vào để đảm bảo an toàn và bảo tồn.

Tháp Chăm Po Klong Garai và di sản văn hóa Chăm

Một nét đặc sắc văn hóa không thể bỏ qua là hệ thống tháp Chăm. Đại diện nổi bật nhất là cụm tháp Po Klong Garai nằm trên đồi Trầu (gần trung tâm Phan Rang). Được xây vào cuối thế kỷ 13 để thờ vua Po Klong Garai – vị vua Chăm anh minh nổi tiếng thời Panduranga cổ, tháp mang kiến trúc điển hình của người Chăm với biểu tượng núi Meru thiêng liêng. Công trình này còn tổ chức lễ hội Katê (tháng 7 theo lịch Chăm) với nghi lễ truyền thống, múa hát cổ điển. Ngoài ra, Ninh Thuận còn có Làng gốm Bàu Trúc (cách Phan Rang 10 km về phía nam) với nghề gốm truyền thống Chăm được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đến đây, du khách có thể tự tay nặn gốm hoặc mua quà lưu niệm. Bên cạnh đó, làng dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp (thị trấn Phước Dân) với các sản phẩm dệt tay tinh xảo cũng rất đáng ghé thăm (là một trong các làng nghề tiêu biểu của Chăm Ninh Thuận). Những trải nghiệm văn hóa Chăm độc đáo như dự lễ hội, thử mặc áo dài Chăm hay mua rượu cần truyền thống sẽ làm chuyến đi thêm phần sâu sắc.

Các bãi biển và cảnh quan khác

Bên cạnh Vĩnh Hy – Hang Rái, Ninh Thuận còn có nhiều bãi biển đẹp khác: Bãi biển Ninh Chữ dài cong hình lưỡi liềm, cát trắng mịn và nước biển trong xanh. Đây từng được ví là một trong những bãi biển hoang sơ và quyến rũ nhất Việt Nam, rất thích hợp để cắm trại ngủ đêm bên bờ biển, ngắm bình minh rực rỡ trên bãi cát trắng. Cách Ninh Chữ không xa là Bãi Bình Tiên và Bãi Cà Ná, nổi bật với cát vàng, nước trong và khung cảnh thiên nhiên trù phú. Ngoài ra, du khách cũng có thể khám phá Bãi Nước Ngọt (tại Vĩnh Hải) – nơi một dòng suối ngọt hiếm hoi chảy ra biển, tạo thành bãi tắm nước ngọt lạ mắt giữa biển (hiện đã thu phí giữ vệ sinh, tầm 40.000₫/người).

Cánh đồng điện gió Đầm Nại và trang trại cừu

Ninh Thuận còn được biết đến với những cánh đồng điện gió “xịn sò”. Đầm Nại (huyện Ninh Hải) có cả chục tua-bin gió khổng lồ giữa đồng – góc chụp sống ảo cực hot, nhất là lúc bình minh hoặc hoàng hôn khi bầu trời nhuộm cam hồng. Ngoài ra, Ninh Thuận có nhiều trang trại nuôi dê, cừu (đặc biệt ở An Hải, Ninh Phước) với những đàn cừu, dê thong dong trên đồi cỏ – tạo nên phong cảnh rất thú vị. Du khách có thể đến các trang trại này để chụp ảnh “mỹ nhân hoang dã” mặc đồ Chăm, hoặc tự tay cho cừu ăn. Những cánh đồng muối và cánh đồng cừu trải dài trên cung đường biển cũng là trải nghiệm độc đáo (như Công viên Cánh đồng muối Phương Cựu, đồng cừu Ninh Phước).

5. Hành trình khám phá ẩm thực đặc sắc tại Ninh Thuận

Ẩm thực Ninh Thuận phong phú hòa quyện giữa truyền thống Chăm và hải sản biển trời. Dưới đây là một số món đặc sản nổi bật nên thử:

Bánh căn, bánh xèo Ninh Thuận: Đây là thức quà sáng quen thuộc. Bánh căn được làm từ bột gạo đổ khuôn nhỏ, ăn kèm topping đa dạng (trứng, thịt, tôm, mực) và chấm nước cá kho hoặc mắm nêm thơm nồng. Bánh xèo Ninh Thuận cũng có hương vị riêng, thường được đổ nặn nóng hổi trên chảo lớn, giòn rụm và đậm đà. Du khách có thể thưởng thức cùng rau sống và các loại mắm truyền thống đặc trưng vùng duyên hải.

Đặc sản dê, cừu nướng: Ninh Thuận có đàn dê, cừu lớn nhất nước, được nuôi thả trên núi đá khô cằn. Thức ăn tự nhiên cho dê cừu tạo nên thịt dai ngọt, không mùi hôi. Các món dê, cừu (như nướng xiên, chả dê, lẩu dê nấu nho) rất được ưa chuộng. Rất nhiều quán ở Phan Rang phục vụ các món này, từ dê nướng than thơm lừng đến sườn cừu nấu nho truyền thống. Ngoài ra, thịt gà ta thả vườn và tỏi tươi cũng thường được quay nướng, tạo nên món gà tỏi lạ miệng, ngon cơm.

Bánh canh chả cá: Sáng sớm ở Ninh Thuận không thể bỏ qua bát bánh canh làm từ bột gạo, ăn cùng chả cá tươi dai ngọt và nước dùng thanh ngọt ninh từ xương cá biển. Nước dùng ngọt mát, vị cá đậm đà, là món ăn vừa no vừa ấm bụng, thường kèm hành lá và ớt để tăng hương vị.

Cơm gà Phan Rang: Món cơm gà địa phương nổi tiếng với cơm gạo dẻo, thơm mùi nghệ và gừng. Gà được ướp gia vị thấm đều trước khi nấu, nên thịt săn chắc, ngọt thơm. Thịt gà được xé phay, ăn kèm với cơm nóng và nước chấm đặc biệt làm từ tỏi ớt giã nhuyễn hoặc muối ớt rang khô. Cơm gà Phan Rang thường ăn kèm với canh măng chua và rau sống cho trọn vị.

Gỏi cá mai: Cá mai (tên gọi khác của cá cơm trắng nhỏ) là nguyên liệu để làm món gỏi trứ danh. Gỏi cá mai có hai kiểu: gỏi khô và gỏi ướt. Gỏi khô được trộn chung với nước sốt đậu phộng, rau thơm, lạc rang rồi cuốn với bánh tráng nướng giòn. Gỏi ướt thì cá ướp chín trong nước trộn đặc biệt (làm từ đậu phộng, gia vị) rồi lấy cuốn với rau và nước chấm riêng rắc đậu phộng. Món gỏi cá mai mát lành, đậm đà, thường ăn kèm với bắp chuối bào và rau sống, rất phù hợp ngày hè.

Hải sản tươi: Nhờ biển dài, Ninh Thuận có rất nhiều loại hải sản tươi ngon: từ ốc, sò, mực, tôm đến nhum biển. Bạn có thể thưởng thức ốc luộc, ốc nướng mỡ hành hoặc mực xào chua ngọt, đều giữ nguyên được vị tươi ngọt đặc trưng. Lưu ý nên chọn quán chế biến cầu kỳ vừa đủ để không át mùi ngon tự nhiên của hải sản.

Đặc sản khác: Đừng quên thưởng thức nho Ninh Thuận – loại nho đỏ, nho xanh, thậm chí nho đen trồng dọc tuyến đường Phan Rang – Nha Trang. Du khách có thể ghé thăm các vườn nho như An Thái, Ba Mọi để hái nho, chụp ảnh và mua các đặc sản từ nho (vào khoảng tháng 6–8 khi nho chín rộ). Rượu nho, mứt nho hay nho sấy tại đây đều rất nổi tiếng. Ngoài ra, các món ăn khác của người Chăm như cơm rượu, bánh gừng, rượu cần hay bánh hỏi lòng heo cũng rất đáng thử khi đến vùng đất này.

6. Những điều bạn nên nhớ khi du lịch Ninh Thuận

Thời tiết nắng nóng: Ninh Thuận quanh năm trời nắng ráo, nên luôn cần mang đủ kem chống nắng, áo khoác mỏng, mũ rộng vành và uống nhiều nước để tránh say nắng. Đặc biệt vào giai đoạn mùa hè (5–10) “nắng rực rỡ, trời trong xanh”, nhiệt độ ban ngày khá cao. Ngoài ra, gió biển ở đây thổi quanh năm, trời sẽ mát hơn về chiều tối nhưng cũng cần lưu ý mang áo khoác nhẹ nếu đi dọc bờ biển buổi tối.

Giao thông và phương tiện: Đường sá tỉnh Ninh Thuận khá an toàn, ít ùn tắc. Đường ven biển (QL702) và quốc lộ 1 đều được duy tu tốt. Khi lái xe máy hoặc ô tô, nhớ giữ tốc độ vừa phải, đặc biệt khi đi qua đồi cát, cua dốc hoặc vùng đồi núi hoang sơ. Tại một số cung đường núi, có chỗ nhiều sỏi đá, cần lái cẩn thận. Nếu thuê xe máy, luôn kiểm tra phanh và lốp xe trước khi chạy. Hệ thống trạm xăng chủ yếu tập trung tại Phan Rang và ven quốc lộ, nên nếu đi đường dài vùng ven biển, bạn nên đổ đầy xăng trước và lưu ý mức nhiên liệu.

Tôn trọng văn hóa địa phương: Ninh Thuận là tỉnh có đông đồng bào Chăm sinh sống. Khi tham quan các lễ hội Chăm (như lễ Katê cuối mùa mưa), du khách nên ăn mặc lịch sự, hỏi ý kiến người dân trước khi chụp ảnh hoặc tham gia nghi lễ. Việc mua bán hàng thủ công (thổ cẩm, gốm) nên thực hiện trực tiếp tại các làng nghề để ủng hộ người dân bản địa. Nếu có dịp đến tham quan Tháp Po Klong Garai vào tháng 7 Chăm lịch, bạn sẽ được hòa mình vào không khí lễ hội Katê đặc sắc với múa nhạc truyền thống.

Sức khỏe và an toàn: Đồ ăn Ninh Thuận dù ngon nhưng do khí hậu khô nên khi ăn hải sản và gỏi cá phải đảm bảo an toàn vệ sinh (nên ăn tại các quán có uy tín). Ở các điểm tham quan thiên nhiên, bạn nên mang theo thuốc chống muỗi nếu đi rừng, thuốc tiêu hóa để phòng tình trạng không hợp đồ ăn lạ. Ngoài ra, hãy bảo vệ môi trường: không xả rác bừa bãi, giữ gìn cảnh quan chung. Ninh Thuận không có dịch vụ y tế quá hiện đại ở vùng sâu xa, nên để phòng ngừa khi đi phượt, hãy để ý sức khỏe và tránh để xảy ra sự cố.

Tiền tệ và liên lạc: Hệ thống ATM tập trung ở Phan Rang – Tháp Chàm và các thị trấn lớn. Ở các khu du lịch, có thể chủ yếu dùng tiền mặt (₫) hoặc chuyển khoản. Các ứng dụng gọi xe (Grab, Be) và sóng điện thoại đều hoạt động tốt ở khu vực thành phố và xa lộ, nhưng ở các bãi biển hoang sơ hoặc núi rừng có thể yếu sóng. Bạn nên thông báo cho người thân biết lịch trình nếu đi phượt vào ban đêm hoặc vùng sâu.

SƯU TẦM "CÔNG SƠN"