1.Giới thiệu Khánh Hòa mới (sau sáp nhập)

Từ ngày 1/7/2025 tỉnh Khánh Hòa và Ninh Thuận chính thức sáp nhập thành tỉnh Khánh Hòa mới. Theo các văn bản chính thức, Khánh Hòa mở rộng có diện tích trên 8.500 km² và dân số hơn 2,2 triệu người. Với bờ biển dài nhất cả nước, địa hình kết hợp biển – đồng bằng – đồi núi – sa mạc cùng hàng loạt vịnh đẹp như Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh, Vĩnh Hy… Khánh Hòa mới hội tụ đầy đủ tài nguyên du lịch phong phú. Bên cạnh đó, bản sắc văn hóa Chăm – Raglai đặc sắc ở vùng đất mới (cũ là Ninh Thuận) giúp tỉnh phát triển đa dạng loại hình du lịch văn hóa, sinh thái. Sự sáp nhập đã tạo cơ hội hình thành “hệ sinh thái du lịch liên vùng”: từ nghỉ dưỡng biển phía Bắc (Nha Trang, Ninh Hòa, Vạn Ninh) đến trải nghiệm văn hóa – nông nghiệp ở phía Nam (trước là Ninh Thuận). Khánh Hòa mở rộng đang hướng tới mục tiêu 15–20 triệu lượt khách vào năm 2030, trở thành trung tâm du lịch lớn của Đông Nam Á.

1.1 Thời điểm lý tưởng du lịch Khánh Hòa

Khánh Hòa có khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình ~26–28°C quanh năm, khí hậu ôn hòa do ảnh hưởng biển. Toàn tỉnh chia hai mùa rõ rệt: mùa khô (tháng 1–8) và mùa mưa (tháng 9–12). Mùa khô ít mưa, trời nắng ấm (nhiệt độ ban ngày 26–30°C) và biển lặng êm. Đây là thời điểm lý tưởng để tắm biển, lặn san hô và tham gia các trò chơi dưới nước. Từ tháng 4–6 hàng năm thường có nắng vàng, biển đẹp, phù hợp cho du khách chụp ảnh và thư giãn.

Mùa mưa ở Khánh Hòa tương đối ngắn (khoảng tháng 9–giữa tháng 12) và trời không lạnh, mưa chủ yếu là mưa phùn hoặc mưa rào ngắn (chiếm ~80% tổng lượng mưa năm). Nếu du lịch dịp này, du khách vẫn có thể tham quan đền chùa, thưởng thức ẩm thực và tránh được đông đúc khách. Tuy nhiên, cần lưu ý theo dõi dự báo bão lũ vào khoảng cuối năm. Tóm lại, thời gian tốt nhất để du lịch Khánh Hòa là mùa khô (từ tháng 1 đến tháng 8), trong đó cao điểm mùa hè (4–8) rất thuận tiện cho tắm biển.

2. Cách di chuyển đến Khánh Hòa

2.1 Máy bay

Sân bay quốc tế Cam Ranh (CXR) là cửa ngõ chính của vùng, cách trung tâm Nha Trang khoảng 40 km (khoảng 45 phút xe). Sân bay Cam Ranh hiện có hai đường cất hạ cánh và được mở rộng quy hoạch để đón tới 19–21 triệu khách/năm vào năm 2030. Cuối năm 2025, Cam Ranh được Skytrax bình chọn Top 10 sân bay sạch nhất thế giới (hạng 7, duy nhất ở Việt Nam) – cho thấy chất lượng dịch vụ và vệ sinh được nâng cao. Từ Cam Ranh có nhiều chuyến bay nội địa (Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng) và quốc tế (Hàn Quốc, Nga, Trung Quốc, Singapore, Đông Bắc Á…). Hiện có nhiều đường bay thẳng nối Hàn Quốc với Cam Ranh (ví dụ Incheon – Cam Ranh hãng Parata Air 4 chuyến/tuần). Sân bay Liên Khương (Đà Lạt) cách khoảng 120 km về phía Tây (gần Ninh Thuận cũ) cũng là lựa chọn nếu bay vào Lâm Đồng, từ đó đi ôtô về Ninh Thuận/Khánh Hòa.

Lưu ý: Hiện sân bay “Thành Sơn” (Phan Rang – Ninh Thuận) vẫn là sân bay quân sự, chưa phục vụ dân dụng. Để vào khu vực cũ của Ninh Thuận, du khách có thể bay đến Cam Ranh (CXR) hoặc Liên Khương rồi đi ôtô.

2.2 Tàu hỏa và ô tô

Tuyến đường sắt Bắc–Nam đi qua Khánh Hòa. Ga Nha Trang là trung tâm, có các chuyến SE tàu hỏa từ Hà Nội, Huế, Đà Nẵng, TP.HCM dừng đỗ. Ga Ninh Hòa (cũ) nằm cách Nha Trang 30–40 km về phía Bắc, thuận lợi cho du khách ở khu Bắc Nha Trang/Doc Lết (thuộc thị xã Ninh Hòa trước đây).

Đường bộ: Quốc lộ 1A chạy qua tỉnh, nối Khánh Hòa với Đà Nẵng (phía Bắc) và Bình Thuận (phía Nam) thuận tiện. Các tuyến cao tốc sắp hoàn thành như Nha Trang–Cam Lâm (49 km, dự kiến khai thác năm 2026) và Cam Lâm–Vĩnh Hảo (78 km, hướng ra cao tốc Bắc–Nam) giúp rút ngắn đáng kể thời gian đi lại trong tỉnh và đi ra các vùng lân cận. Tỉnh lộ 702 từ Phan Rang (Ninh Thuận cũ) nối biển Ninh Chữ – Vĩnh Hy – Bình Lập (Cam Ranh) tạo thành “cung đường biển” ngoạn mục. Sau sáp nhập, toàn tỉnh cũng đẩy mạnh cải thiện các tuyến giao thông nông thôn, đường ven biển để đưa du khách vào sâu trong các điểm đến mới.

3. Lưu trú

Khánh Hòa có hàng trăm khách sạn, resort từ bình dân đến cao cấp. Dưới đây là một số gợi ý tiêu biểu theo khu vực:
Nha Trang (thành phố Nha Trang cũ): Hệ thống 5 sao quốc tế như Sheraton Nha Trang, InterContinental (Novotel cũ), Vinpearl Resort & Spa Nha Trang (Hòn Tre), Mövenpick Cam Ranh, Ana Mandara Đà Lạt-Nhatrang; các khách sạn 4 sao đáng tin cậy như Havana Nha Trang, Novotel Nha Trang, Queen Ann Hotel.

Cam Ranh và Bãi Dài: Khu Bãi Dài có nhiều resort 4–5 sao: Diamond Bay Resort & Spa, Novotel Cam Ranh, Hacienda Miramar, Best Western Premier Cam Ranh. Gần sân bay Cam Ranh có các khách sạn tiện nghi như Mường Thanh Cam Ranh, Sammy Hotel Cam Ranh.

Ninh Hòa (Bắc Khánh Hòa): Ở gần Dốc Lết và Ninh Vân có resort cao cấp như Six Senses Ninh Vân Bay, FLC Luxury Resort (Ninh Vân), cũng như nhiều resort nghỉ dưỡng dạng bungalow và homestay. Ở thị xã Ninh Hòa cũ gần biển có Khách sạn Bắc sơn, Hoàng Gia Resort…

Vạn Ninh (Cù Lao Đông, bãi Bình Lập): Khu nghỉ dưỡng Bình Lập–Bình Tiên có TTC World – Vinpearl Bình Tiên (Cam Ranh), Resort Trị An; ở vịnh Nha Phu có Nha Phu Bay Resort.

Các khu vực mới (Ninh Thuận cũ): Phan Rang – Tháp Chàm có loạt khách sạn 4 sao mới như Khách sạn Đất Ninh (thuộc Dat Viet Group), Muong Thanh Grand Ninh Thuan, Phoenix Resort, Sunny Beach Phan Rang… Ở Mũi Dinh, Bình Tiên có khu nghỉ dưỡng Sunbow Beach Villas Ninh Chu, Sky Peal Resort; ở vịnh Vĩnh Hy có khu nghỉ dưỡng Sunrise Ninh Chu.

Các khách sạn uy tín này đều có nhiều đánh giá tốt trên các trang du lịch, mang lại sự yên tâm về chất lượng phòng và dịch vụ. Du khách nên đặt trước 1–2 tháng vào mùa cao điểm để có giá tốt và phòng đẹp.

4. Ẩm thực và Nhà hàng gợi ý

Khánh Hòa nổi tiếng với ẩm thực biển tươi ngon và đặc sản miền Trung. Một số món đặc sắc của Khánh Hòa cần thử là nem nướng Ninh Hòa, bánh căn Nha Trang, bún cá Nha Trang, mì Quảng, gỏi cá mai, cá kho, bún sứa, mắm ruốc chưng… (món nem nướng, bánh ướt Diên Khánh, gỏi cá mai từng được liệt kê là “đặc sản tạo nên Nha Trang rất khác biệt”). Ngoài ra, hải sản ở đây được chế biến rất ngon, với các món như cá nướng, ghẹ hấp, tôm hùm tái và lẩu hải sản.

4.1 Một số nhà hàng đáng tin cậy tại Khánh Hòa

Ở Nha Trang, thưởng thức nem nướng ở Nem Nướng Đặng Văn Quyên, ốc xào ở Ốc Sự ủn hay Chợ đêm Nha Trang; ăn hải sản tại Nhà hàng Sailing Club, Hải sản Bé Anh, Hải sản Làng Chài (ở khu Hòn Chồng). Nhà hàng Lantern Restaurant (ẩm thực Á Âu) hay Yen’s restaurant (Việt Nam) cũng được nhiều du khách quốc tế khen ngợi. Bánh căn có thể tìm thấy ở khu chợ Đầm hoặc phố Hòn Chồng.

Ở Cam Ranh – Bãi Dài, các nhà hàng hải sản bên biển như Hải Sản Cây Sung, Sam Son Seafood thường phục vụ các món ngon với giá hợp lý. Quán Lạc Cảnh (bò nướng, nem nướng) nằm trên quốc lộ cũng được ưa chuộng.

Ở Ninh Hòa – Bắc Khánh Hòa, ghé ăn nem nướng Ninh Hòa tại các quán bình dân tại trung tâm Ninh Hòa. Ăn bún cá ở khu vực gần cây cầu Ninh Thủy, món bánh xèo mực ở chợ hay dọc đường Điệp Sơn. Ngoài ra, nghỉ dưỡng tại Ninh Vân có các nhà hàng phục vụ buffet hải sản tươi sống.

Ở Vạn Ninh, đặc sản là gỏi cá nhảy (cá mai) và cá nướng ống tre. Quán địa phương tại khu vực thị trấn Vạn Giã hay xã Vạn Thắng thường có món này.

Ở khu Ninh Thuận cũ (sau sáp nhập), du khách nên thử món bún thịt nướng Phan Rang, cơm gà Phan Rang, nho tươi và rượu nho, hay mắm nêm Chợ Lầu. Nhiều quán ăn ở trung tâm Phan Rang phục vụ các món đặc sản Cham – Raglai.

5. Các điểm đến nổi bật Khánh Hòa (cũ và mới):

5.1 Nha Trang và đảo

Nha Trang (thành phố cũ): Nổi tiếng với bãi biển cát trắng dài, nước biển trong xanh. Tại trung tâm thành phố có Tháp Trầm Hương, Hòn Chồng, Viện Hải Dương học (bảo tàng hải dương học lớn nhất Đông Nam Á), Trường Cô Đơn, Nhà thờ Đá. Khu vực cầu Trần Phú – Quảng trường 2/4 là nơi lý tưởng để dạo bộ, ngắm hoàng hôn. Nổi bật là Tháp bà Ponagar (di tích Chăm cổ) bên bờ sông Cái, cách trung tâm ~4 km. Trên đảo Hòn Tre có khu tổ hợp giải trí Vinpearl Land (cáp treo và tàu cao tốc đi 15–20 phút) với nhiều trò chơi hiện đại. Đảo Hòn Tằm là khu nghỉ dưỡng đảo nhỏ có bãi biển đẹp và dịch vụ spa, bùn khoáng. Đảo Hòn Miễu, Hòn Một có hồ cá Trí Nguyên phục vụ lặn ngắm san hô.

Khu vui giải trí: Nhiều công viên giải trí biển–đảo: VinWonders Nha Trang (trên Hòn Tre, tham gia tàu lượn, công viên nước), Công viên nước Phù Đổng (Vinpearl Safari Nha Trang) (bảo tồn động vật). Sự kiện Festival Biển Nha Trang hàng năm (tháng 4–6) thu hút ngàn người với các hoạt động lễ hội và bắn pháo hoa. Các show diễn văn hóa mới như “Ánh Sáng Huyền Thoại” kết hợp hiệu ứng ánh sáng cũng là điểm nhấn.

5.2 Cam Ranh & Bãi Dài

Cam Ranh (thành phố): Khu vực phía Nam Nha Trang, nổi tiếng nhất là Bãi Dài (phường Cam Lập) với bãi cát trắng mịn trải dài 10 km, biển xanh và nhiều resort lớn. Đây là nơi thư giãn yên tĩnh hơn Nha Trang, có nhiều khu nghỉ dưỡng năm sao ven bãi Dài và đặc biệt có cảng hàng không quốc tế Cam Ranh. Cảng Cam Ranh (CXR) vừa được vinh danh top 10 sân bay sạch nhất thế giới năm 2025 và liên tục mở rộng (quy hoạch lên 19–21 triệu khách/năm vào 2030).

Tại Cam Ranh, du khách có thể tắm biển Bãi Dài, lặn san hô và tham gia lướt dù, flyboard tại các khu resort. Về văn hóa, Cam Ranh cũ có di tích lịch sử như Đình Bình Ba, tuy ít khách nhưng mang nét làng ven biển truyền thống. Cam Ranh còn là cửa ngõ hàng không, giúp tăng lượng khách Nga, Hàn Quốc đến Khánh Hòa. Các resort ven biển tại Cam Ranh (từ cao cấp như Diamond Bay, Sheraton, đến bình dân) cũng đa dạng lựa chọn.

5.3 Ninh Hòa – Bắc Khánh Hòa

Khu vực Bắc Khánh Hòa (huyện cũ Ninh Hòa) với môi trường thiên nhiên hoang sơ, nhiều vịnh và suối đẹp:

Vịnh Ninh Vân: Cách Nha Trang ~60 km về phía bắc, vịnh hoang sơ với những bãi tắm cát mịn và rặng san hô đẹp. Dịch vụ lặn biển, câu cá, chơi cano rất phát triển. Xung quanh vịnh có nhiều resort nghỉ dưỡng yên tĩnh.

Dốc Lết: Bãi biển nổi tiếng ở Ninh Hòa, cát trắng phẳng lặng, nước nông an toàn cho trẻ emvinpearl.com. Du khách có thể tắm biển, thuê thuyền thúng, câu cá, cắm trại trên bờ.

Bãi biển Công Hải (Thuộc Vạn Ninh cũ): Ở ranh giới Ninh Hòa – Vạn Ninh, cát trắng mịn, nước xanh, ít người biết đến. Gần đó có đầm Nha Phu và động Hòn Khói.

Ba Hồ (Suối Ba Hồ): Khu sinh thái suối trong xanh chia thành ba hồ nước ngọt tự nhiên, có thác nước đẹp và ghềnh đá cheo leo. Thích hợp cho trekking, tắm suối, chụp ảnh mạo hiểm tại các mỏm đá.

Hòn Khói (Đá Mài): Khu đồng muối ở Giếng Giữa (xã Ninh Phụng, Ninh Hòa), nổi tiếng với những “núi muối” trải dài và gió biển thổi mặn mòi. Đây là điểm check-in mới mẻ, nhất là lúc bình minh khi mặt trời chiếu lên cánh đồng muối rực rỡ.

Quỳnh Phủ Hội Quán: Di tích văn hóa cộng đồng người Hoa ở xã Ninh Hải, kiến trúc Trung Hoa cổ kính với tường đỏ, ngói xanh, rất đẹp để chụp hìnhvinpearl.com.

Khu vực Ninh Hòa trước sáp nhập (nay thuộc Khánh Hòa) cũng có suối: Suối Lồ Ồ, hang động Bảo Đại. Với biển và núi sông liền kề, Ninh Hòa có du lịch cả biển (tắm, lặn) và du lịch sinh thái (suối, hồ). Du khách có thể chọn lưu trú tại Nha Trang và đi xe tới các điểm trên trong ngày.

5.4 Vạn Ninh – Cù Lao Đông

Vạn Ninh (huyện cũ Vạn Ninh) bao gồm cả đảo và ven biển dài phía bắc, nổi bật với:

Đảo Điệp Sơn: Bao gồm ba đảo nhỏ nối với nhau bằng con đường giữa biển nổi tiếngvinpearl.com. Thời điểm thủy triều thấp, hiện tượng huyền bí này thu hút dân “phượt” tới khám phá và check-in. Dưới nước là cảnh san hô tốt, có thể lặn ngắm hay đi xe lôi điện dạo quanh đảo.

Đảo Hòn Khói (ở xã Vạn Bình): Đây không phải hòn đảo thật mà là bán đảo tạo bởi đồng muối. Dưới ánh mặt trời, cảnh quan tuy không có biển rộng nhưng tạo nên cảm giác thanh bình với những thửa ruộng muối trắng.

Vịnh Vân Phong (thị xã Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa): Khu vực cảng nước sâu Vân Phong (Long Sơn – Vạn Giã) nổi tiếng với đảo Hòn Ông, Hòn Bịp và món bún chả cá Long Sơn. Ngoài ra, khu du lịch Cát Trắng Vạn Ninh (Bãi Cam Ranh, nằm giữa vịnh Vân Phong và Nha Trang) có bãi biển nhân tạo, công viên chơi cát.

Suối Đổ (Cù Lao Mái Nhà): Ngọn núi Hòn Cặp bên Vĩnh Lương (Nha Trang) có suối nước đổ từ trên cao xuống biển. Trong mùa khô, suối cạn nước nhưng vẫn có dòng chảy nhỏ, được nhiều bạn trẻ yêu thích vì phong cảnh hùng vĩ.

Chùa Long Sơn (Nha Trang): Trên ngọn đồi Trại Thủy, nổi tiếng với tượng Phật Trắng lớn nhìn ra toàn cảnh Nha Trang.

Các khu nghỉ dưỡng ven bờ vịnh Vân Phong và xã Ninh Phụng (Vạn Ninh) đang được quy hoạch phát triển trong tương lai sau sáp nhập. Du lịch Vạn Ninh chủ yếu phát triển sinh thái, dã ngoại và tham quan biển – đảo.

6. Các địa điểm nổi bật ở khu vực cũ Ninh Thuận, nay thuộc Khanh hòa

Phan Rang – Tháp Chàm: Thành phố trẻ duy nhất ở Ninh Thuận cũ. Di tích nổi bật nhất là Tháp Pô Klong Garai (tháp Chăm cổ), nằm trên đồi cao nhìn ra biển. Công trình kiến trúc Chăm lâu đời và quy mô. Nhà thờ Đá Phan Rang (nổi bật kiến trúc) cũng thu hút nhiều người.

Vườn quốc gia Núi Chúa: Có cảnh quan bán hoang mạc, nhiều loài động thực vật hoang dã và Tháp Tròn Chũm. Đặc biệt, khu vực biển Bình Tiên – Vĩnh Hy trong vườn quốc gia nổi tiếng với dải cát vàng giữa biển và những bãi san hô dưới nước.

Cánh đồng nho Thái An: Nằm ở xã Vĩnh Hải (huyện Ninh Hải), cách Phan Rang 30 km. Đây là vườn nho lớn nhất tỉnh, cho du khách trải nghiệm tham quan vườn, tự tay hái nho, thưởng thức rượu nho địa phương. Cánh đồng nho tạo nên phong cảnh đầy màu sắc khi thu hoạch.

Bình Tiên – Bình Lập: Khu vực ranh giới giữa tỉnh cũ Ninh Thuận và Khánh Hòa (Cù Lao Mái Nhà), nổi tiếng có trang trại cừu và bò lớn. Bình Tiên là địa điểm cắm trại, ngắm hoàng hôn và chụp ảnh với cảnh đồng cừu, trở thành “studio ngoài trời” ấn tượng. Tại đây có quán cà phê và resort nhỏ để thưởng thức khung cảnh thiên nhiên.

Bãi biển Ninh Chữ: Bãi tắm nổi tiếng của Phan Rang, cát trắng dài, phía xa là núi. Du khách thích nằm võng, câu cá và ngắm hoàng hôn bên biển nắng gió.

Đồi cát Nam Cương và Trường Dục: Những đụn cát lớn ở gần Phan Rang, khung cảnh tương tự sa mạc thu nhỏ.

Làng dệt Raglai Kiên Mỹ (Thuận Nam): Nơi du khách trải nghiệm nghề dệt truyền thống của người Raglai.

Suối Tiên – Bàu Trúc: Khu suối nước khoáng ấm cùng giếng nước lạnh theo truyền thuyết Thầy Ngự Yểm – Mẫu Âu Cơ; Tháp Bà Ponagar ở xã Thái An; Đền tháp Po Rome ở Phước Nam; Cánh đồng muối Đầm Vua ở Ninh Hải; vườn tược nho – mâm xôi – xoài; và nhiều làng chài duyên hải nhỏ khác.

Lưu ý: Một số khu nghỉ dưỡng sinh thái lớn đang được đầu tư tại Ninh Thuận (ví dụ khu đô thị biển Bình Sơn – Ninh Chữ quy mô lớn, đồng thời hạ tầng như đường ven biển DT702, cảng Vĩnh Hy, phà Đầm Môn ngày càng cải thiện, mang lại trải nghiệm mới mẻ cho du khách.

7. Kinh nghiệm và Lưu ý du lịch

Đặt phòng và vé: Vào mùa cao điểm (từ tháng 4 đến tháng 8, đặc biệt là mùa hè và Lễ Tết), nên đặt trước khách sạn và vé máy bay khoảng 1–2 tháng để chủ động và có giá tốt.

Thời tiết: Lựa chọn thời gian khô ráo để tắm biển. Tránh đi vào mùa bão (thường từ tháng 9–11) nếu không thích mưa. Tuy nhiên, mùa mưa lại ít khách và có giá rẻ.

Giá cả: Giá cả dịch vụ ăn uống và lưu trú ở Nha Trang/Cam Ranh có thể cao hơn bình thường (do là khu du lịch nổi tiếng). Các nơi như Ninh Hòa, Vạn Ninh hay Phan Rang có giá mềm hơn. Cần hỏi rõ giá hoặc hỏi ý người dân trước khi mua.

Trang bị: Đồ dùng cần thiết khi đi biển: kem chống nắng, mũ nón, kính mát, thuốc chống côn trùng khi đi rừng, thuốc cá nhân. Nếu lặn ngắm san hô, áo phao và dụng cụ lặn cũng nên chuẩn bị.

Ẩm thực: Khi ăn hải sản, nên chọn các quán đông khách địa phương. Tránh uống nước đá trong lúc ăn uống tại các hàng ven đường, nên uống nước đun sôi để bảo vệ sức khỏe.

Tôn trọng văn hóa: Khi tham quan đền chùa, tháp cổ (Chăm, Phật giáo, Thiên chúa… trong tỉnh), nên ăn mặc lịch sự, giữ trật tự, không xả rác. Đặc biệt khi đến lễ hội truyền thống (Lễ Cầu Ngư ở các làng biển), nên tìm hiểu văn hóa địa phương.

An ninh: Khánh Hòa là vùng biển an toàn, nhưng du khách vẫn nên trông coi tư trang, đồ đạc tại bãi biển và nơi công cộng. Các địa điểm du lịch chính đều có bảo vệ an ninh.

Khám phá Khánh Hòa trước và sau sáp nhập là một hành trình đa chiều: từ “thiên đường biển” Nha Trang – Bãi Dài thân thuộc, đến những trải nghiệm mới mẻ tại Bình Tiên – Phan Rang với văn hóa độc đáo, cùng cơ sở hạ tầng ngày càng hiện đại. Đừng quên thưởng thức đặc sản và nghỉ ngơi tại các khách sạn uy tín đã gợi ý để có chuyến đi trọn vẹn nhất.

SƯU TẦM SƠN