CẨM NANG DU LỊCH BÌNH ĐỊNH (NAY GIA LAI) 2026

1. Giới thiệu tổng quan về Bình Định – Gia Lai

Bình Định là một tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ (trước 2025) của Việt Nam, với thủ phủ là thành phố Quy Nhơn. Từ phía đông Bình Định giáp Biển Đông, phía tây giáp Gia Lai (Tây Nguyên), phía bắc giáp Quảng Ngãi và phía nam giáp Phú Yên. Vùng đất này được xem là “cửa ngõ” nối từ các tỉnh Tây Nguyên ra biển cả. Bình Định có địa hình đa dạng: vùng ven biển với nhiều bãi cát và đảo nhỏ; đồi núi phía Tây (Tây Sơn, An Nhơn, Tây Phú); đầm Thị Nại rộng lớn – điểm giao giữa đất liền và biển. Nhiều di tích lịch sử văn hóa quan trọng cũng nằm ở đây như hệ thống tháp Chăm Bánh Ít, Tháp Đôi hay thành Đồ Bàn của vương quốc Chăm-pa xưa. Đất Bình Định còn nổi tiếng là “đất võ” – quê hương võ cổ truyền Việt Nam, có lịch sử Hàm Nghi Tây Sơn huy hoàng (Đinh Tiên Hoàng, Quang Trung) và văn hóa Anh hùng.

Gần đây, theo nghị quyết của Quốc hội (12/6/2025), Bình Định đã được sáp nhập vào tỉnh Gia Lai cũ để thành lập tỉnh Gia Lai mới. Theo đó, tỉnh Gia Lai sau sắp xếp có diện tích 21.576 km² và khoảng 3,5 triệu dân, thủ phủ đặt tại Quy Nhơn (trước thuộc Bình Định). Sự kết hợp này tạo cơ hội phát triển du lịch: Quy Nhơn – Đầm Thị Nại (giáp biển) kết hợp Gia Lai – Biển Hồ (T’Nưng), Phố núi Kon Tum rộng mở. Ngay sau sáp nhập, Chính quyền hai tỉnh đã tổ chức lễ hội mang tên “Hồn Cao Nguyên – Tụ hội Biển Xanh” tại Quy Nhơn để quảng bá giao thoa văn hóa, thiên nhiên mới giữa Tây Nguyên và đại dương. Gia Lai đã xác định du lịch là một trong “năm trụ cột kinh tế” giai đoạn 2025–2030. Hiện Quy Nhơn – Bình Định nổi lên với các bãi biển đẹp (Ky Co, Bai Xep, Eo Gio…), di tích Champa (Banh It, Thap Doi), cảnh quan thiên nhiên (hải đảo Hòn Khô, đầm Thị Nại) cũng như đặc sản ẩm thực độc đáo, góp phần đưa miền Trung – Tây Nguyên trở thành điểm đến hấp dẫn.

Về khí hậu, Bình Định – Gia Lai có khí hậu nhiệt đới gió mùa đặc trưng với mùa khô dài (tháng 1–8) và mùa mưa từ tháng 9–12. Khu vực ven biển thường nắng ấm quanh năm, trong khi vùng núi cao nguyên có nhiệt độ mát mẻ hơn. Bình Định cũng thường chịu ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam (hơi nóng ẩm) và gió mùa Đông Bắc. Mùa mưa tại Bình Định bắt đầu từ tháng 9 đến tháng 12, có thể có mưa to và bão (trung bình mỗi năm khoảng 1 cơn vào khoảng tháng 9–11). Đây là điều du khách nên lưu ý khi lập kế hoạch.

2. Cẩm nang du lịch hữu ích

Thời điểm lý tưởng: Bình Định có hai mùa rõ rệt. Mùa khô (khoảng tháng 2–8) trời nắng đẹp, biển êm, rất thích hợp cho tắm biển, lặn ngắm san hô và đi bộ ngắm cảnh trên núi. Mùa mưa (tháng 9–12) có mưa nhiều, không khí ẩm ướt và tiềm ẩn bão, nên thường ít du lịch biển; tuy vậy đây là thời điểm phù hợp cho người thích khám phá thác nước, trải nghiệm văn hóa đồng bào Tây Nguyên. Nói chung, tháng 2–8 được xem là khoảng thời gian tốt nhất để đi du lịch Bình Định – Gia Lai.

Di chuyển đến Bình Định – Gia Lai:

Máy bay: Sân bay Phù Cát (Quy Nhơn) hiện có đường bay thẳng tới Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM và một số thành phố lớn khác. Sau khi hạ cánh, du khách di chuyển vào trung tâm Quy Nhơn (cách khoảng 30 km) bằng xe trung chuyển sân bay hoặc taxi (khoảng 50 phút).

Tàu hỏa: Tuyến đường sắt Bắc–Nam đi qua Bình Định với ga chính là Ga Quy Nhơn (trước đó Ga Diêu Trì ở An Nhơn cũng thường được sử dụng). Du khách có thể chọn tàu hoả nếu muốn tiết kiệm chi phí và ngắm cảnh đẹp dọc đường.

Xe khách: Nhiều hãng xe giường nằm chất lượng cao phục vụ các tuyến dài đến Quy Nhơn – Bình Định. Ví dụ, từ TP.HCM có các hãng Phương Trang, Hoàng Long; từ Hà Nội có Bình Minh Limousine…. Xe chất lượng tốt, phòng ngừa mệt mỏi trên đường.

Ô tô riêng, xe ôm: Nếu ưa khám phá, du khách có thể tự lái xe từ miền Bắc, miền Trung… hoặc thuê xe máy/taxi trong tỉnh để tự do di chuyển.

Phương tiện di chuyển trong khu vực:

Xe buýt: Quy Nhơn có hệ thống xe buýt nội tỉnh (như tuyến TP.Quy Nhơn – Ghềnh Ráng – Eo Gió) và xe buýt liên tỉnh (đến An Nhơn, Tuy Phước). Đây là lựa chọn rẻ tiền để di chuyển giữa các điểm gần nhau.

Xe máy, xe điện: Du khách thường thuê xe máy hoặc xe điện (xe “3 bánh”) để linh hoạt đi lại trong thành phố và khu vực lân cận. Lưu ý nên mang theo bằng lái và tuân thủ an toàn giao thông.

Taxi, Grab: Các hãng taxi (Masan, Mai Linh…) phục vụ khắp Quy Nhơn, thuận tiện cho nhóm đông hoặc di chuyển khuya.

Lưu trú: Bình Định – Gia Lai có đa dạng chỗ nghỉ phù hợp cả nội địa và quốc tế. Tại Quy Nhơn có nhiều khách sạn 3–5 sao và resort cao cấp. Ví dụ: L’Amor Boutique Hotel Quy Nhơn – khách sạn 4 sao nổi tiếng ven biển, được ví như “kiệt tác” với thiết kế hiện đại và ban công hướng biển rộng lớn; Anantara Quy Nhơn Villas – hệ thống 26 villa riêng tư có hồ bơi vô cực hướng biển, với dịch vụ quản gia cá nhân siêu cao cấp. Ngoài ra còn có các thương hiệu lớn như FLC Luxury Resort (Phương Mai), AVANI Quy Nhơn, SeaLink (Crown Plaza), Sheraton, Mercure, Casa Marina (Đồng Hồ)… Trong thành phố cũng có chuỗi khách sạn trung bình (5-7 tầng) và homestay ấm cúng, phù hợp khách cá nhân và gia đình. Ở các vùng lân cận (Nhơn Lý, Ghềnh Ráng, An Nhơn…) có nhiều resort, bungalow nghỉ dưỡng với mức giá đa dạng. Lưu ý: Sắp tới khu vực Tây bắc (Gia Lai cũ – Bình Định trước đây) có dự án nghỉ dưỡng suối khoáng Baia Retreat Hội Vân (xã Hòa Hội, An Nhơn) quy mô 17,7 ha, kết hợp kiểu onsen Nhật và văn hóa Champa, hứa hẹn thêm trải nghiệm nghỉ dưỡng độc đáo cho khách du lịch.

3. Các điểm đến nổi bật

Các bãi biển đẹp: Bình Định có nhiều bãi biển cát trắng và vịnh biển mê đắm lòng người.

Kỳ Co (Nhon Ly, Quy Nhơn): Bãi biển hoang sơ được ví như “Maldives của Việt Nam” với bờ cát trắng mịn, nước biển xanh ngắt và núi non bao quanh. Du khách đi canô/chèo thuyền từ eo biển Eo Gió (cách trung tâm Quy Nhơn ~25 km) ra Kỳ Co để tắm biển, lặn ngắm san hô. Kỳ Co có cảnh bình minh, hoàng hôn tuyệt đẹp và dịch vụ ăn uống, tắm bùn hiện đại.

Ghềnh Ráng – Tiên Sa (Quy Nhơn): Tổ hợp thắng cảnh nổi tiếng gồm mộ Hàn Mặc Tử, Ghềnh Ráng và Bãi Đá Trứng. Ghềnh Ráng (hay còn gọi là Bãi tắm Hoàng Hậu) nằm dưới chân Núi Vũng Chua, từng là nơi nghỉ mát của vua Bảo Đại. Nơi đây có bãi tắm Hoàng Hậu với vô số viên đá cuội tròn nhẵn, bờ biển có thể ngắm bình minh. Du khách có thể mua vé tham quan khu mộ Hàn Mặc Tử và tượng mẹ Âu Cơ ngay trên đồi.

Bãi Quy Hòa (Quy Nhơn): Tọa lạc ở phường Ghềnh Ráng, là dải biển xanh dài chạy ven Đèo Bình Đê. Nước biển Quy Hòa xanh trong, yên bình, cát mịn; từ bãi tắm có thể đi dạo cầu mấy km ra nhà thờ Ghềnh Ráng cổ hay bờ kè ngắm Đầm Thị Nại bên kia cầu Thi Nai. Đây cũng là nơi du khách thuê thuyền thúng câu cá hoặc lặn ngắm san hô gần bờ.

Khu dã ngoại Trung Lương (Cát Tiến, Phù Cát): Gần đây nổi lên là điểm cắm trại lý tưởng cách trung tâm Quy Nhơn ~30 km về phía Tây Bắc. Trung Lương có thung lũng thoáng đãng bao quanh bởi núi non, mặt hướng ra biển lớn. Không gian trong lành, cảnh quan hữu tình làm nơi đây trở thành “thiên đường check-in” cho nhóm thích cắm trại, picnic. Du khách có thể thuê bungalow hoặc dựng lều trại để qua đêm giữa núi và biển.

Hòn Khô – Cù Lao Xanh (Nhơn Châu, Quy Nhơn): Hòn Khô (Cù Lao Xanh) là hòn đảo nhỏ cách bờ ~15 km (cách cảng cá Nhơn Hải ~15 phút tàu cao tốc). Đảo hoang sơ với phong cảnh hùng vĩ, có ngọn hải đăng cũ và rạn san hô phong phú ven bãi tắm. Đây là điểm lặn ngắm san hô nổi tiếng (mùa thu – đông nước trong, lặn tốt). Du khách thường đi tàu ra Hòn Khô chơi một ngày, tắm biển và thưởng thức hải sản tươi.

Di tích lịch sử – văn hóa – tâm linh: Bình Định lưu giữ nhiều di tích gắn với lịch sử Champa, Tây Sơn và Phật giáo.

Tháp Đôi (Quy Nhơn): Cụm hai tháp Chăm-pa còn sót lại ở trung tâm Quy Nhơn, trên đường Trần Hưng Đạo. Tháp do Champa xây từ thế kỷ 11–12, ban đầu cao 16–20m. Sau nhiều lần trùng tu (Thời Hậu Lê, Nguyễn) hiện còn hai tháp đôi (Tháp Bắc 10m, Tháp Nam 12m) mang kiến trúc điêu khắc Champa điển hình. Đây là một trong những hình ảnh biểu tượng của Quy Nhơn – Bình Định. Đến thăm Tháp Đôi, du khách vừa chiêm ngưỡng nghệ thuật kiến trúc độc đáo, vừa ngắm toàn cảnh thành phố từ cổng tháp.

Tháp Bánh Ít (Phước Hiệp, Tuy Phước): Cụm bốn tháp Chăm-pa tọa lạc trên ngọn núi nhỏ, cách Quy Nhơn ~30 km về hướng Tây. Tháp Bánh Ít ra đời vào khoảng thế kỷ 12–13, có nền móng cao 20m và kiến trúc hoa văn độc đáo (voi đá, hoa sen). Tháp thờ thần Shiva và các vị thần Chăm. Khu vực Tháp Bánh Ít có khung cảnh thiêng liêng, mang nét hoang sơ của kiến trúc Chăm cổ.

Chùa Long Khánh (TP Quy Nhơn): Tổ đình Thiền phái Lâm Tế vừa cổ kính vừa linh thiêng, hiện tọa lạc tại Bãi Dứa, Quy Nhơn. Chùa do Thiền sư Nguyên Thiều khai sáng cách đây hơn 300 năm, là một trong hai ngôi chùa cổ nhất Bình Định. Chùa nổi tiếng với Đại Hồng Chung lưu niên Gia Long (niên hiệu năm 1805) nặng 4,25 tấn – một kỷ vật lịch sử tôn kính. Đây là điểm hành hương, ngắm cảnh yên bình với nhiều cây cổ thụ, tượng Phật và tranh tường sinh động.

Các đền, miếu Tây Sơn: Đến Phú Phong (huyện Tây Sơn) – quê hương anh em nhà Tây Sơn, du khách nên thăm Dinh Tây Sơn (Bảo tàng Quang Trung), Đền thờ Hoàng đế Quang Trung (Nguyễn Huệ) và Đàn tế trời (Nghĩa Dũng Đài). Đây là các di tích lưu giữ dấu ấn lịch sử hào hùng của phong trào khởi nghĩa Tây Sơn thế kỷ 18.

Địa danh linh thiêng: Miếu Ông Đùng (còn gọi miếu thầy bói trên Đầm Thị Nại) – nơi cầu nguyện tình duyên; và Võ miếu Tây Sơn (đền thờ Quang Trung ở thị trấn Phú Phong). Những nơi này nằm trong các tour tâm linh, thể hiện nét tín ngưỡng dân gian của người Bình Định.

Khu sinh thái – thiên nhiên – trekking: Ngoài biển, Bình Định có nhiều cảnh quan thiên nhiên đa dạng.

Eo Gió (Nhơn Lý, Quy Nhơn): Mũi đất hình vòng cung, bốn bề là núi đá cao và biển. Eo Gió nổi tiếng với gió mạnh (“gió thổi” nghĩa là Eo Gió), mang lại cảnh quan hùng vĩ với những vách núi cheo leo và khung cảnh mây nước kỳ ảo. Đứng trên mỏm đá cao ở Eo Gió, du khách có thể ngắm toàn cảnh biển Đông bao la và nhiều đảo nhỏ. Nơi đây còn là điểm ngắm hoàng hôn được yêu thích. (VinWonders mô tả Eo Gió là vùng “đá gió lộng, hải cảnh ngoạn mục”.)

Đồi cát Phương Mai (TP Quy Nhơn): Khu vực cồn cát rộng nối liền bãi biển, với cát trắng trải dài và gió thổi tạo thành những đường cong mịn màng. Đồi cát Phương Mai là điểm check-in đẹp, đặc biệt vào bình minh hoặc hoàng hôn, khách thích lướt cát (sandboarding) hoặc chụp ảnh nghệ thuật.

Đầm Thị Nại: Đầm nước lợ rộng lớn trải dài về phía Tây Quy Nhơn (cách thành phố 5–10 km). Đây là đầm nước lớn nhất Bình Định, với diện tích cả trăm km². Trong đầm có hòn núi nhỏ gắn liền truyền thuyết “Ông Thầy Bói” và cây cầu vượt biển Thi Nai dài gần 3 km. Eo biển và đầm Thị Nại tạo nên khung cảnh bình yên – du khách có thể ngắm nhìn những ngư dân đánh bắt sáng sớm và thưởng thức hải sản tươi ngon.

Rừng tự nhiên Tây Sơn (Huyện Tây Sơn): Vùng đồi núi ở huyện Tây Sơn có khí hậu mát mẻ, là nơi để trekking nhẹ (qua đồi sim, rừng tràm) và ngắm đồng hoa (đặc biệt mùa hoa sim nở rộ). Thánh địa Bảo Ninh (nơi Tây Sơn mãn hương khói trầm) cũng nằm trong khu vực này, thu hút người mê trekking và lịch sử.

Làng nghề truyền thống, lễ hội – võ đường: Bình Định nổi tiếng với nhiều nghề thủ công truyền thống và là trung tâm của võ cổ truyền Việt Nam.

Làng nghề: Ví dụ, làng nón ngựa Phú Gia (huyện Phù Cát) – nơi làm nón thêu hoa văn truyền thống trên chất liệu lá mây, có lịch sử hơn 300 năm và là biểu tượng văn hóa của xứ Tây Sơn; làng tiện gỗ mỹ nghệ Nhơn Hậu chuyên sản xuất đồ gỗ thủ công tinh xảo; làng gốm Vân Sơn (Nhơn Hậu) vẫn gìn giữ nghệ thuật gốm Champa; và làng rượu Bàu Đá (An Nhơn) với rượu gạo nổi tiếng được công nhận trong Top 10 đặc sản Việt Nam. Du khách có thể tham quan làng nghề để thấy quy trình làm ra sản phẩm truyền thống và mua quà lưu niệm.

Lễ hội và võ đường: Bình Định tổ chức nhiều lễ hội đặc sắc. Lễ hội Đống Đa Tây Sơn (diễn ra dịp Tết) tưởng niệm chiến thắng lịch sử của vua Quang Trung; Lễ hội Võ Cổ truyền Bình Định (thường niên tại Quy Nhơn) thu hút hàng ngàn người với các màn diễn võ thuật cổ truyền đặc sắc – nhiều võ đường nổi tiếng như Hồ Bé (Tây Sơn), Tân Cảnh (Tây Sơn) và chùa Long Phước (Quy Nhơn) đem đến biểu diễn các bài quyền như Mãnh Hổ Quyền, Ngọc Trản Quyền. Sự kiện “Đêm Võ đài Bình Định” tổ chức ở Quy Nhơn thường tập trung võ sư, võ sinh cùng tranh tài và biểu diễn võ nghệ đặc trưng của vùng (Nắm hổ, Ngọc Trản, Bảo thuật…){}. Du khách có thể đến xem võ đường luyện công và tham gia các lễ hội này để hiểu thêm văn hóa “đất võ” Bình Định.

Địa điểm check-in “sống ảo”: Nhiều điểm trên đất Bình Định rất lý tưởng cho du khách trẻ thích chụp ảnh lưu niệm. Ví dụ: Bãi Xép (Nhơn Lý) – bãi cát vàng nối với biển xanh và rừng thông, khung cảnh nên thơ được nhiều người khen ngợi (VinWonders gọi đây là viên ngọc tiềm ẩn với thảm lá thông đẹp mắt). Đồi cát Phương Mai – cảnh quan cồn cát nhấp nhô tạo nên hiệu ứng nghệ thuật khi kết hợp với nắng. Cầu Thị Nại – cây cầu vượt biển dài nối ra Đầm Thị Nại, với góc nhìn ra đầm, làng chài và đồi cát đầy ấn tượng (đặc biệt lúc bình minh/hoàng hôn). Hòn Đấu (Bảo An) – đỉnh đèo Bình Đê có tượng Phật nằm cao nhất Việt Nam, từ đây ngắm toàn cảnh Quy Nhơn và biển Vũng Rô. Quán Âm Tự (Long Khánh) – chùa Long Khánh có pho tượng Bồ Tát Quan Âm cao 10 m, là phật đài nổi bật ở Quy Nhơn. Những nơi này không chỉ linh thiêng mà còn có view đắt giá để chụp hình.

4. Ẩm thực Bình Định

Bình Định là vùng đất ẩm thực phong phú, nổi tiếng với nhiều món đặc sản có hương vị đậm đà, khác biệt. Các món ăn tiêu biểu gồm:

Bánh xèo tôm nhảy: Bánh xèo Bình Định được làm từ bột gạo, nhân gồm tôm đất tươi sống (gọi là tôm nhảy) và giá đỗ. Bánh gói lại thành hình tam giác hoặc tròn; khi ăn giòn rụm, thơm mùi dầu hẹ và ngọt thịt tôm, thường chấm với nước mắm pha chua ngọt và rau sống. Đây là món “quốc hồn quốc túy” của Quy Nhơn.

Tré Bình Định: Là món nem chua đặc sản, làm từ thịt heo (ba chỉ và bì) thái nhỏ trộn với thính gạo, thính gạo, gia vị rồi gói trong lá ổi hoặc lá chuối. Tré chua dịu, có mùi thơm phảng phất của thính. Người Bình Định thường ăn tré kèm củ kiệu ngâm, ớt hiểm.

Bún chả cá Quy Nhơn: Món bún nước với chả cá dai ngon làm từ cá tươi (thường là cá nhồng, cá thu, cá mối) giã xay rồi viên hoặc ép thành chả. Nước lèo ngọt thanh được ninh từ đầu xương cá và ít xương heo, thêm gừng, hành lá nướng tạo hương vị đặc trưng ngọt và thơm. Bún được ăn kèm với rau thơm, giá, ớt chưng. Cắn miếng chả cá mềm dai hòa với vị ngọt nhẹ của nước dùng tạo nên hương vị đậm đà khó quên.

Bánh ít lá gai: Bánh làm từ gạo nếp dẻo trộn với lá gai nên có màu xanh, nhân đậu xanh hoặc thịt mỡ. Bánh có vị bùi bùi, thơm hương lá gai, là món quà ăn lót dạ hoặc nhâm nhi trà xanh buổi xế chiều.

Bánh tráng nước dừa: Đặc sản Tam Quan, gồm những chiếc bánh tráng mỏng nướng trên than hoa cho đến vàng giòn; bánh có vị béo nhẹ của nước cốt dừa quyện hương mè rang. Bánh tráng này ăn kèm xoài sống chấm muối ớt hoặc đậu phộng rang rất hấp dẫn.

Mực ngào Bình Định: Mực ống tươi xào (ngào) cùng gia vị tỏi ớt, thêm chút ngũ vị hương và lá lốt. Mực ngọt, dai mềm, thấm gia vị, là món nhậu khoái khẩu của người Bình Định.

Bún xào (bún song thằn): Mì Quảng Bình Định, bún chắt (song thằn) xào với thịt, tôm, mộc nhĩ, trứng cút; gia vị đậm đà. Một biến thể độc đáo khiến du khách nhớ mãi.

Gỏi cá nhệch: Món gỏi (salad) từ cá nhệch (cá chuối hoặc cá thát lát) sống xắt lát mỏng, trộn với thính gạo, rau thơm, lạc rang, nước mắm chua cay ngọt. Gỏi cá nhệch có vị ngọt tự nhiên của cá, thơm mùi thính, ăn kèm rau sống. (Món này phổ biến ở Nam Trung Bộ, có ở Bình Định).

Các món khác: Ngoài ra còn có gié bò Tây Sơn (giò bò băm nhuyễn gói lá bổi), bánh hỏi cháo lòng, nem chợ Huyện…

Không gian ẩm thực: Du khách nên thưởng thức ẩm thực tại các nhà hàng truyền thống ven biển và trong thành phố Quy Nhơn – nơi có nhiều quán ăn gia đình phục vụ hải sản tươi (cá, tôm, mực, ghẹ) và đặc sản địa phương. Chợ đêm Quy Nhơn (Ngô Văn Sở) và khu phố ẩm thực đường Xuân Diệu, Lê Thánh Tôn rất đông vui với các gian hàng ăn uống địa phương; còn phố Tây (Kỳ Đồng – Ngô Văn Sở) phục vụ đa dạng món đặc sản cho du khách quốc tế. Nếu đi miền núi (Gia Lai), có thể thưởng thức cơm lam, gà nướng cơm niêu và cà phê chồn. Một số địa chỉ được giới thiệu: quán bún chả cá Trương Định – Lê Thánh Tôn, quán bánh xèo tôm nhảy Hoàng Anh (TP Quy Nhơn), làng chả cá Đức Trinh (Tây Sơn), làng mắm Mỹ An (Phù Cát) – nơi du khách mua đặc sản về làm quà.

5. Văn hóa và con người

Bình Định – Gia Lai hội tụ nhiều nét văn hóa độc đáo:

Võ cổ truyền Bình Định: Bình Định được mệnh danh “đất võ” của Việt Nam. Người dân nơi đây tự hào với võ cổ truyền, có nhiều võ đường nổi tiếng như Võ đường Hồ Bé, Võ đường Tân Cảnh, Võ đường Chùa Long Phước (Quy Nhơn)… Những võ đường này đã sản sinh nhiều võ sư, võ sĩ vô địch quốc gia. Điển hình, Lễ hội Đêm Võ Đài Bình Định tại Quy Nhơn năm 2025 đã quy tụ các trận biểu diễn Mãnh Hổ quyền (Hồ Bé), Ngọc Trản quyền (Tân Cảnh)… do các Huy chương Vàng Quốc gia trình diễn. Chùa Long Phước được xem như “Thiếu Lâm tự ở Việt Nam” vì vẫn lưu giữ và truyền dạy các bài quyền cổ. Du khách đến Bình Định thường được chiêm ngưỡng các tiết mục múa võ cổ truyền trong lễ hội Võ cổ truyền Bình Định hàng năm.

Văn hóa Champa: Phong tục, kiến trúc, lễ hội ở Bình Định còn lưu giữ dấu ấn của vương quốc Chăm-pa cổ. Bằng chứng rõ nhất là hệ thống tháp Chăm (Tháp Đôi, Tháp Bánh Ít, Tháp Hương Tích, Tháp Duong Long, thành Đồ Bàn) – những công trình nghệ thuật kiến trúc độc đáo của người Chăm. Ngày nay, người Chăm ở Bình Định vẫn duy trì một số tín ngưỡng như lễ Cầu mưa, lễ Katê (như ở Phú Thạnh, Tuy Phước), và trang phục truyền thống như yếm đào. Những hoa văn trang trí đền tháp, mâm cúng,… đều mang nét văn hóa Champa lâu đời..

Tinh thần và tính cách người Bình Định: Người dân xứ Nẫu (Bình Định – Phú Yên) nổi tiếng thật thà, hiếu khách và rất hào sảng. Họ coi trọng nghĩa tình, sẵn lòng giúp đỡ khách phương xa và tổ chức đón khách chu đáo. Ở Bình Định có phong tục thờ cúng tiên sư, giữ nhiều lễ hội dân gian như Lễ hội Cầu ngư (bảo vệ ngư dân), Lễ hội Chợ Gò (hội chợ đặc sản)… Du khách dù ở đâu đến cũng dễ cảm thấy ấm áp trước sự thân thiện, cởi mở của cư dân miền biển – miền núi pha trộn.

6. Kinh nghiệm và lưu ý khi du lịch Bình Định

Thời tiết và mùa nên tránh: Như đã nói, mùa bão (thường tháng 9–11) nên hạn chế đi biển, vì có thể gặp mưa to, biển động và tắc nghẽn giao thông. Mùa hè (tháng 5–8) trời rất nắng, cần chuẩn bị kem chống nắng và mũ/nón; mùa thu đông (tháng 10–12) có thể mưa lạnh, nên mang áo mưa và áo khoác nhẹ. Với vùng cao nguyên Gia Lai, đêm có thể lạnh (mùa đông dưới 15℃), vì thế mang thêm áo ấm nếu có đi đồi núi.

Giờ giấc, thờ cúng: Người Bình Định chủ yếu theo đạo Phật, thờ Mẫu và tín ngưỡng địa phương. Khi viếng chùa chiền, đền miếu (như Chùa Long Khánh, Đền Tây Sơn, Miếu Ông Thầy Bói…), du khách nên ăn mặc lịch sự, vái lễ trang nghiêm và cởi giày dép trước khi vào chính điện. Ngoài ra, các lễ hội truyền thống (Đống Đa, Cầu Ngư, Chợ Gò…) có thể tổ chức vào dịp lễ lớn, du khách tham gia lễ hội nên tuân thủ quy tắc địa phương (ví dụ không quá ồn ào ở nơi trang trọng).

Di chuyển và an toàn: Trên đèo, đường núi (đặc biệt đường vào Hầm Hô, đỉnh Ghềnh Ráng) có nhiều khúc cua, cần lái xe cẩn thận, tránh đi lúc mưa. Ở bãi biển, tuân thủ hướng dẫn bơi lặn (có biển cấm bơi ở Eo Gió vào mùa sóng lớn). Khi mua tour tàu ra đảo (Hòn Khô), nên đi tàu lớn và có phao cứu sinh.

Sức khỏe: Với vùng biển, mang theo kem chống nắng, thuốc chống muỗi. Vùng núi rừng (Gia Lai, Tây Sơn) cần thuốc xịt côn trùng và các loại thuốc thông thường (thường ở dân cư thưa, dịch vụ y tế nhỏ hơn TP lớn). Dân địa phương siêu mến khách, nhưng nên trả giá hợp lý khi mua sắm.

Phong tục địa phương: Người Bình Định thân thiện nhưng cũng có những điều tế nhị. Ví dụ, không nên nói sờn sườn hay chê bai quá cởi mở ngay ban đầu; lễ phép chào hỏi người lớn tuổi (dùng xưng hô “ông, bà, cô, chú” nếu chưa quen); lễ vật cúng tổ tiên nơi đình làng thường là hoa quả, nhang đèn – du khách không nhất thiết tham gia nhưng có thể tỏ lòng tôn trọng.

SƯU TẦM "CÔNG SƠN"