VIET THANG TRAVEL KÍNH CHÀO QUÝ KHÁCH
VIET THANG TRAVEL KÍNH CHÀO QUÝ KHÁCH

GHÉ CHÂU ĐỐC VIẾNG MIẾU BÀ CHÚA XỨ NÚI SAM

Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam là một địa điểm hành hương nổi tiếng tại Châu Đốc, tỉnh An Giang. Bà Chúa Xứ nổi tiếng là nơi linh thiêng, cầu gì được nấy. Chính vì thế, hằng năm nơi đây đã thu hút rất nhiều khách du lịch đến tham quan và viếng Bà. Ngoài là một địa điểm tâm linh nổi tiếng, Miếu Bà Chúa Xứ còn là một trong những công trình tôn giáo, văn hóa và tín ngưỡng lâu đời của người dân tại vùng đất An Giang này. 

Miếu Bà Chúa Xứ nằm ở chân núi Sam, phường Núi Sam, thành phố Châu Đốc, An Giang. Miếu Bà nằm cách trung tâm Châu Đốc khoảng 9km. 

Truyền thuyết về Miếu Bà Chúa Xứ

Theo tín ngưỡng của dân gian đã lưu truyền lại nhiều câu chuyện liên quan đến sự ra đời của Miếu Bà Chúa Xứ. 

• Truyền thuyết thứ nhất:

Vào năm 1820 – 1825, quân Xiêm thường sang nước ta quấy nhiễu, cướp bóc. Mỗi khi giặc đến, người dân quanh vùng lại phải bồng bế nhau trốn chạy lên núi lánh nạn. Có lần quân giặc đuổi theo lên đến đỉnh núi Sam thì gặp tượng Bà. Chúng hì hục cậy ra, lấy dây buộc lại dùng đòn khiêng xuống núi để mang về xứ. Nhưng khi bọn chúng mới khiêng đi được một đoạn đường ngắn, lạ thay tượng Bà bỗng dưng nặng trĩu không thể nào nhấc lên được nữa. Khi đó, một tên trong bọn tức giận đập vào cốt tượng làm gãy một phần cánh tay bên trái và ngay tức khắc hắn bị Bà trừng phạt, chết ngay tại chỗ. Từ đó quân Xiên kính sợ, không dám quay lại vùng đất đó nữa. 

“Cầu tất ứng, thí tất linh, mộng trung chỉ thị

Xiêm khả kinh, Thanh khả mộ, ý ngoại nan lượng

(Cầu nhất định được, ban nhất định linh, báo mộng cho biết

Người Xiêm phải sợ, người Thanh phải nể, không thể tưởng tượng nổi)”.

Thời gian sau, Bà thường hiện về xưng là Bà Chúa Xứ, dạy dân làng khiêng xuống núi lập miếu thờ cúng. Bà sẽ phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, tránh được giặc cướp quấy phá, thoát khỏi dịch bệnh hoành hành. Thấy vậy, dân làng họp nhau lên núi khiêng tượng về thờ cúng. Nhưng lạ thay, dù mấy chục thanh niên trai tráng hò nhau gắng sức vẫn không lay chuyển nổi tượng Bà. Trong lúc mọi người đang rất thất vọng, có ý định bỏ dở thì một cô gái trong làng bỗng dưng lên đồng cho biết : “Bà chỉ cần 9 cô gái đồng trinh lên khiêng”. Dân làng làm theo lời dạy ấy và đúng thật 9 cô gái đồng trinh khiêng tượng Bà đi xuống một cách nhẹ nhàng.

Bỗng nhiên khi đi đến chân núi thì tượng Bà trở nên nặng, không thể khiêng nổi thêm một bước nào nữa. Khi đó mọi người đã hiểu rằng, Bà đã chọn nơi đây để an vị nên đã không cố gắng di chuyển đi nữa mà lập miếu thờ cúng chỗ đó.

• Truyền thuyết thứ 2:

Theo lời kể từ người dân địa phương, thì truyền thuyết thứ 2 gắn với công lao to lớn của ông Thoại Ngọc Hầu. . Khi ông đi dẹp giặc ngoại xâm ở biên giới, bà Châu Thị Tế là vợ của ông đã khấn vái Bà Chúa Xứ phù hộ cho ông dẹp yên giặc, gìn giữ xóm làng bình yên. Sau khi thắng giặc trở về, để tạ ơn vì sự linh nghiệm, ông Thoại Ngọc Hầu cho thỉnh Bà từ trên đỉnh núi Sam về xây một ngôi miếu khang trang dưới chân núi để tạ ơn, đồng thời và chọn ngày 24.4 âm lịch hàng năm là ngày cúng lễ.

Có giả thuyết khác cho rằng ông Thoại Ngọc Hầu là người đã đứng ra xây dựng Miếu thờ theo lời vợ mình. Ban đầu ông Thoại Ngọc Hầu được lệnh vua về xây con kênh Vĩnh Tế. Nhưng trong quá trình xây dựng, công trình gặp nhiều trắc trở. Thiên tai, lũ lụt, thời tiết khó khăn, ngoài ra còn nhiều yếu tố khách quan như thú rừng ăn thịt người xây dựng. Sau đó, Bà Chúa Xứ đã báo mộng cho vợ của ông Thoại Ngọc Hầu và sau khi xây dựng Miếu. Mọi việc xây dựng đều diễn ra suôn sẻ hơn rất nhiều.

Bà Chúa Xứ là nam hay nữ? Tượng Bà Chúa Xứ núi Sam

Tượng bà là sản phẩm của nền văn hóa Óc Eo, thuộc vương quốc Phù Nam (thế kỷ I đến thế kỷ VII sau Công nguyên). Các nhà khoa học đã nghiên cứu pho tượng và đã khẳng định chất liệu tượng từ đá sa thạch, không có ở vùng Thất Sơn, cũng như khắp vùng Nam Bộ. Như vậy, có thể pho tượng được đưa từ xa tới, hoặc đá được chuyển từ nơi khác đến để chế tác.

Còn pho tượng có từ khi nào, thì đến nay vẫn chưa có lời giải đáp chính thức. Tuy nhiên, có giả thiết cho rằng pho tượng đã có từ cách nay 5.000 năm, do một thái tử mang từ Ấn Độ đến.

Tượng Bà được xem là “pho tượng bằng đá sa thạch xưa nhất Việt Nam” và “có áo phụng cúng nhiều nhất” theo sách kỷ lục của An Giang 2009. 

Theo nhà khảo cổ người Pháp – Malleret nghiên cứu năm 1941, thì tượng Bà thuộc loại tượng thần Vishnu (nam thần). Với tạc dáng người nghĩ ngợi, cao quý, được làm bằng đá sa thạch và giá trị nghệ thuật rất cao. 

Nhà văn Sơn Nam cũng đã ghi chép rằng: tượng Bà Chúa Xứ là pho tượng Phật đàn ông của người Khmer, bị bỏ quên lâu đời trên núi Sam. Sau này được người Việt đem về, tân trang lại với nước sơn, mặc áo lụa, đeo dây chuyền. 

 Kiến trúc Miếu Bà xưa và nay

• Ngày xưa

Ngày trước miếu Bà được xây dựng đơn sơ bằng tre lá, nằm quay về hướng tây bắc, phần lưng thì quay về vách núi, còn chính điện nhìn ra con đường và cánh đồng làng. Vào năm 1870, miếu được người dân xây dựng lại bằng gạch hồ ô dước. Trong 4 năm từ 1972 đến 1976, miếu Bà được hai kiến trúc sư Huỳnh Kim Mãng và Nguyễn Bá Lăng tái thiết lớn tạo nên dáng vẻ như hiện nay.

Các văn hoa ở cổ lầu chánh điện thể hiện đậm nét nghệ thuật. Phía trên cao, các tượng thần khỏe mạnh, đẹp đẽ giang tay đỡ những đầu kèo. Các khung bao, cánh cửa đều được chạm trổ, khắc, lộng tinh xảo và nhiều liễn đối, hoành phi lộng lẫy. Đặc biệt, bức tượng phía sau tượng Bà, bốn cây cột cổ lầu trước chánh điện gần như được giữ nguyên như cũ.

• Hiện nay 

Đến năm 1976, Miếu Bà Chúa Xứ chính thức hoàn thành việc xây dựng. Kiến trúc của miếu có hình chữ “Quốc”, hình khối tháp dạng hoa sen nở, mái tam cấp 3 tầng lầu, lợp ngói đại ống màu xanh. Các hoa văn ở cổ lầu chính điện mang thiên hướng nghệ thuật của Ấn Độ. Các khung bao, cánh cửa đều được chạm trổ, khắc tinh xảo và lộng lẫy. Đặc biệt, bức tường phía sau tượng Bà, bốn cây cột cổ lầu trước chánh điện gần như được giữ nguyên như cũ.

Chánh điện bao gồm hai lớp. Lớp trong cùng là nơi thờ Bà Chúa Xứ với tượng Bà bằng đá đặt trên bệ cao, sát hai bên là hai con hạc trắng biểu tượng cốt cách tiên thánh của Bà. Ngay lối vào chánh điện có đôi câu đối thể hiện quyền lực linh thiêng của Bà trong việc ban phúc, bảo vệ nhân dân.

Bên phải tượng Bà là một linga bằng đá đặt trên một hương án thờ, gọi là bàn thờ Cậu. Bên trái tượng Bà là hương án thờ một tượng gỗ chạm hình yoni, gọi là bàn thờ Cô. Lớp thứ hai là bàn thờ Hội đồng, sát liền hai tượng chim phượng. Hai bên trái, phải của bàn thờ Hội đồng là bàn thờ Tiền hiền khai khẩn (ở bên trái) và bàn thờ Hậu hiền khai cơ (ở bên phải).

Lễ hội Miếu Bà Chúa Xứ 

Hàng năm, lễ hội “Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam” diễn ra từ ngày 23 đến ngày 27/4 âm lịch, lễ vía chính vào ngày 25/4. Hàng vạn người đổ về dự lễ và tham gia các trò vui như: hát bội, múa võ, ca nhạc ngũ âm, múa lân, đánh cờ… Những nghi lễ thờ cúng Miếu Bà luôn được chuẩn bị một cách cẩn thận, tỉ mỉ và trang nghiêm.

Có những nghi lễ chính như sau:

•  Lễ “Tắm Bà” 

Lễ “Tắm Bà” được cử hành vào lúc 0 giờ ngày 24/4 âm lịch. Mở đầu lễ, 2 ngọn nến to được đốt sáng lên trong chánh điện. Ông lễ chánh bái nghi cùng với 2 vị bô lão, ban quản lý miếu niệm hương, dâng rượu và trà. Bức màn vải có viền ren lộng lẫy kéo ngang bệ thờ, che khuất khu vực đặt tượng, 9 cô gái trẻ được phân công trước bắt đầu vén màn tắm cho tượng Bà. 

Đầu tiên là cởi mũ, áo, khăn đai từ lớp ngoài vào trong để lộ toàn thân pho tượng. Những cô gái được phân công việc tắm Bà lần lượt nhúng từng chiếc khăn mới vào chậu nước thơm, vắt ráo rồi lau tượng nhiều lần. Sau đó, họ dùng nước hoa xịt khắp bức tượng rồi chọn bộ đồ mới đẹp nhất khoác lên bức tượng, thắt chặt đai, chít khăn, đội mão, gắn lại những ngọn đèn màu trang trí như cũ. 

Lễ tắm Bà thường kéo dài khoảng một giờ, sau đó bức màn ngăn được kéo lên để cho khách tự do chiêm bái, dâng hương, hoặc xin lộc Bà. Phần Lễ Tắm Bà kết thúc…Nước tắm cho Bà còn lại sẽ đem hoà trong 2 thùng nước lớn để phân phát cho du khách trẩy hội.

• Lễ Thỉnh Sắc

Lễ Thỉnh Sắc được cử hành vào khoảng 16h chiều ngày 25, một đoàn người gồm các bô lão trong làng quần áo chỉnh tề, tiến từ miếu Bà sang lăng Thoại Ngọc Hầu để thỉnh sắc (thật ra, đây là lễ rước bài vị, vì sắc đã không còn). Dẫn đầu có đội múa lân, các học trò lễ tay cầm cờ phướn đi hầu phía trước và sau chiếc kiệu sơn son thiếp vàng gọi là long đình. 

Đến điện thờ, ông chánh bái làm lễ niệm hương, rồi thỉnh bài vị đưa lên kiệu trở về miếu Bà. Ba chiếc bài vị mang tên Thoại Ngọc Hầu và tên bà vợ chánh Châu Thị Tế, bà vợ thứ Trương Thị Miệt được đặt trên bàn thờ ở chánh điện. Bài vị thứ tư mang tên Hội đồng, ghi công lao các quan quân đã theo Thoại Ngọc Hầu xưa kia, được đặt riêng ở bàn thờ phía trước.

• Lễ Túc Yết

Lễ Túc Yết được tổ chức lúc 0 giờ đêm 25 rạng 26/4 âm lịch, gồm có hai phần: nghi thức cúng tế và phần xây chầu. Lễ vật dâng cúng gồm có: một con heo trắng, một đĩa huyết heo có kèm theo nhúm lông nhỏ. Một mâm trái cây, trầu cau, gạo, muối. Sau ba hồi chiêng, trống, nhạc lễ nổi lên, lễ dâng hương, dâng trà bắt đầu. Nghi thức cúng tế kết thúc bằng động tác của ông chánh tế đốt bản văn tế cùng giấy vàng bạc. 

Tiếp theo nghi thức cúng tế là phần xây chầu được tiến hành ở nhà võ ca. Sau phần cầu nguyện của ông Chánh bái, xin cho mưa thuận gió hoà, đất đai phì nhiêu, mùa màng bội thu, dân chúng khỏe mạnh, yên vui, các loài quỷ dữ bị tiêu diệt, lễ Xây chầu bắt đầu bằng ba hồi trống lệnh. Sau đó, chiêng trống rộ lên, chương trình hát bội bắt đầu.

•  Lễ Chánh Tế

Lễ Chánh Tế được tổ chức vào tờ mờ sáng ngày 27. Nghi lễ diễn ra khá giống với nghi thức cúng Túc Yết.

• Lễ Hồi Sắc

Lễ Hồi Sắc được cử hành vào khoảng 15h ngày 27/4, ngay sau khi lễ Chánh Tế kết thúc. Đây là lúc đoàn rước bài vị Thoại Ngọc Hậu và 2 vị phu nhân trở về Sơn Lăng. Đến đây là kết thúc lễ hội vía Bà Chúa Xứ núi Sam.  

Miếu Bà chúa Xứ là một trong những danh thắng nổi tiếng của núi Sam. Nơi đây đã mang dấu ấn của cả một thời đại hào hùng đó là chống giặc ngoại xâm. Và ngày nay miếu Bà Chúa Xứ vẫn thật sự là điểm đến hấp dẫn thu hút của nhiều du khách thập phương, không chỉ trong nước mà cả ngoài nước. Không phải ngẫu nhiên mà Miếu Bà Chúa Xứ mỗi năm thu hút hơn 3 triệu Phật tử từ các nơi đổ về hành hương, cúng bái cầu bình an, may mắn, tài lộc.

Năm 2015, Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ được Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. 

Vào mỗi dịp Tết đến, Miếu Bà Chúa Xứ lại thu hút đông đảo người dân từ khắp mọi miền đất nước đến đây. Họ đến để thắp hương, cầu nguyện về một năm mới ấm no, hạnh phúc. Miếu Bà chúa xứ Núi Sam thể hiện rõ tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt Nam. Bạn hãy đến với Châu Đốc và ghé thăm miếu Bà để cảm nhận được vẻ đẹp tâm linh và ý nghĩa lịch sử này nhé.

Kim Huyền

Xem thêm Tour Châu Đốc

Chùm Tour Miền Tây trọn gói

Tour Châu Đốc - Trà Sư - Núi Cấm - Cần Thơ 3N2Đ

Tour Bến Tre - Châu Đốc - Hà Tiên 3N2Đ

Tour Châu Đốc - Rừng Trà Sư 2N2Đ

Tour Châu Đốc - Trà Sư - Làng Chăm Islam 2N1Đ


THÔNG TIN LIÊN HỆ

0909 081 263

Gửi yêu cầu để được tư vấn.

Chúng tôi sẽ liên hệ với bạn.

Tour hot

Hotline tư vấn: 0909081263
Zalo